Possible Factors That Lead the Mu‘tazila School to Rhetoric

Abstract

The Mu‘tazila school has made a great effort to respond to the criticism of people of different religions and cultures against Islam and Muslims in religious and intellectual fields, which were encountered with the Islamic conquest movement.In this context, mu‘tezilî scholars have tried to refute the arguments put forward by the people in question in the light of real and rational evidence. In this area, they also benefited from rhetoric as well as many scientific disciplines. Especially in the interpretation of the verses, they made use of Arabic language as well as rhetoric.In addition, in their discussions with the aforementioned people, they gave importance to the strength of the evidence as well as to the strong oratory. At the same time, they aimed to influence their interlocutors by using the declaration effectively. In addition to this, the fact that some theologians who are members of the Mu‘tazila school have been and have thought about how a speech should be made caused them to be interested in rhetoric. There are some other factors that lead the Mu‘tazila school to be interested in rhetoric. In this study, the possible factors that may cause the Mu‘tazila school to deal with rhetoric will be tried to be discussed.

Özet

Mu‘tezile ekolü, İslâmî fetih hareketi ile birlikte karşılaşılan farklı din ve kültürlere mensup insanların, itikâdî ve fikrî alanlarda İslam ve Müslümanlara yönelttikleri eleştirilere cevap verebilmek amacıyla büyük bir gayretin içerisine girmiştir. Bu bağlamda mu‘tezilî âlimler, naklî ve aklî deliller ışığında söz konusu insanların ortaya attıkları argümanları çürütmeye çalışmışlardır. Bu alanda birçok ilmi disiplinden yardım almaları yanında belâgattan da istifade etmişlerdir. Özellikle de ayetlerin yorumlanması hususunda Arap dilinden istifade ettikleri gibi belâgattan da yararlanmışlardır. Ayrıca söz konusu insanlarla yaptıkları cedel ve münâzalarda delillerin güçlü olmasına ehemmiyet verdikleri gibi hitabetin de kuvvetli olmasına önem vermişlerdir. Aynı zamanda beyân’ı etkili kullanarak muhataplarını etkilemeyi hedeflemişlerdir. Buna ilaveten Mu‘tezile ekolüne mensup bazı kelamcıların edip olmaları, bir hitabın nasıl olması gerektiği üzerine bir düşüncenin içerisine girmeleri onların ayrıyeten belâgat ile ilgilenmelerine vesile olmuştur. Mu‘tezile ekolünü, belâgat ile ilgilenmeye iten diğer bazı faktörler de bulunmaktadır. Bu çalışmada Mu’tezile ekolünün belâgat ile ilgilenmesine vesile olabilecek muhtemel faktörlerin neler olabileceği konusu ele alınmaya çalışılacaktır.