IJTIHAD OF COMMITTEE AS FATWA DEFINITION OF METHOD AND BOARDS OF FIQH ESTABLISHED IN ISLAMIC WORLD FOR THIS PURPOSE

BİR FETVA BELİRLEME YÖNTEMİ OLARAK HEYET İÇTİHADI VE İSLAM DÜNYASINDA BU AMAÇLA KURULAN FIKIH MECLİSLERİ

Abstract

İjtihad of committee is a fiqh activity that some mujtehids struggle to get shar‘î zhannî hukm together. Actually, this type of ijtihad was fulfilling during the first century of İslam and after despite some differences. However, it is really hard to accept that ijtihad of committee is equal to a hukm produced with ijma in usul al-fiqh. Nevertheless the judgments determined by this method have more serious worth because they had been taken by caselaw council and produced with consulting In fact, the state of the written books about current issues and cases which appeal to this type of caselaws frequently and advise to apply to them indicates that how these judgments are important. That we have difficult and complicated problems which are related to other disciplines in our century compels us to constitute a new board of fıqh that consists of scholars in different majors. To be considered this need, international and local fiqh commission was established. These new committees have been producing shar’î hukm that will be solution to the todays Muslim’s problems with ijtihad of committee. Assuredly, the idea of ijtihad of committee will give rise to take decision with ijma. Also, this type of activities will decrease public demands to individual fatwas

Özet

Heyet içtihadı; "Bir grup müçtehidin şer'î zannî bir hükme ulaşabilmek için beraberce gayret sarf etmeleri" şeklinde tarif edilir. Günümüzde anlaşıldığı veya uygulandığı gibi olmasa da, heyet içtihadının sahabe dönemi başta olmak üzere sonraki dönemlerde de devam ederek uygulandığı söylenebilir. Sayıları ne kadar olursa olsun İslam âlemindeki tüm müçtehitleri bir araya getirmedikçe heyet içtihadı sonucu varılan hükmü, usulî anlamda icmâ ile varılan bir hüküm gibi saymak mümkün değildir. Bununla birlikte bu yöntemle alınan kararlar, heyet içtihadı şeklinde alınıp, istişare edilerek üretildiği için ciddi bir kıymeti haizdir. Nitekim güncel meseleler hakkında yazılan kitapların, bu tür içtihatlara sıklıkla başvurması ve onlara müracaat edilmesini tavsiye etmesi bu kararların ne denli önemli olduğunu göstermektedir. Asrımızın getirdiği problemlerin zorluğu, karmaşıklığı ve diğer disiplinlerle sıkı ilişkisi ilim adamlarının bir araya geleceği fıkıh meclislerin tesisini zorunlu hale getirmiştir. Bu ihtiyaç dikkate alınarak uluslararası ve yerel fıkıh meclisleri kurulmuştur. Söz konusu meclisler heyet içtihadı ile Müslümanların problemlerine çözüm olacak şer'i hükümler üretmektedir. Heyet içtihadına önem verme, bu tür içtihadın üretildiği fıkıh meclislerinin kararlarını gündeme getirme ve bu meclislerin daha fazla müçtehidi bir araya getirmesini temin etmek adına gayret etmenin icmaya götürecek bir köprü vazifesi görmesinin yanında, fetva konusunda başıboşluğun önüne geçebileceğini en azından halkın bu tür fetvalara rağbetini azaltacağını düşünmekteyiz.