REFLECTIONS OF ABBASID URBANISM IN IRAQ EXCEPT BAGHDAD

ABBÂSİ ŞEHİRCİLİĞİNİN BAĞDAT DIŞINDAKİ TEZAHÜRLERİ: IRAK BÖLGESİ

Abstract

Abbâsîd era (132/750-656/1258) is one of the most important and productive stages of Islamic urbanism. This period can be expressed as the classical period of the Islamic urbanism. The potential of urbanization in the Islamic world reveal clearly and many cities have been established in every part of the Muslim world. Especially the cities which are established at the first century of Abbâsîds were superior when compared to cities in other periods of Islamic history. Abbâsîd urbanization activity started by searching safe capital city and grew by the desire of each caliph to found the cities are associated with his name. This process led to emerge the cities leaving deep effects on the history of Islamic civilization. Iraq is both administrative center of the state and the place where urbanization activity which has developing in all regions of the country from the east to the west is the most intense during the Abbâsîd period. In this frame, even though Baghdad comes to mind when called urbanization, a lot of large and small cities have been founded in the Mesopotamia region except Bagdad. In this article Iraq-based urbanism activities without Baghdad in the first century following the establishment of Abbasid will be disscussed

Özet

Abbâsîler dönemi (132/750-656/1258), İslam şehirciliğinin en önemli ve verimli aşamalarından birini teşkil eder. İslam şehirciliği için olgunluk devri olarak ifade edilebilecek bu dönemde Müslüman coğrafyadaki şehirleşme potansiyeli iyice açığa çıkar ve çok sayıda şehir kurulur. Özellikle Abbâsîlerin ilk asrında (132/750-232/847) kurulan şehirler, hem sayı hem de nitelik bakımından İslam tarihinin diğer devirlerine göre üstünlük arz ederler. Güvenli başşehir arayışıyla başlayan ve her halifenin kendi adıyla anılacak şehirler kurma isteklerinin etkisiyle gelişen şehirleşme faaliyeti, İslam medeniyet tarihinde etki bırakan çok sayıda şehrin ortaya çıkışını netice verir. Kuruluşu kadim dönemlere uzanan şehirler de bu süreçte yeniden canlanır ve eski parlak günlerine kavuşurlar Abbâsîler devrinde ülkenin doğusundan batısına bütün bölgelerinde inkişaf eden şehircilik faaliyetinin en yoğun olduğu yer, devletin idari merkezi durumunda olan Irak'tır. Bu çerçevede Abbâsîlerde şehircilik denilince ilk akla gelen kent Bağdat olsa da, Mezopotamya bölgesinde Bağdat dışında irili ufaklı çok sayıda şehir ortaya çıkmıştır. Bu makalede Abbâsîlerin kuruluşunu takip eden ilk asırda, Bağdat dışındaki Irak merkezli şehircilik faaliyetleri ele alınacaktır