“GOD OF THE GAPS” EXPRESSION AND EVALUATION OF KALAMIC PERSPECTIVE

“BOŞLUKLARIN TANRI’SI” İFADESİ VE KELÂMÎ AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Firstly in the theistic theology, the expression of “God of the gaps” which used in the meaning of ’God's work’, used for events that people cannot explain through science then it have been used in the different meanings by the atheist and deist thinking. Henry Drummond who used the term for the first time, assumed by this way that there was an area where the human mind could not be defined in nature, but that God know it and can be filled by Him again. In other words, it was assumed that ontological or epistemological unknowns could be known and filled by God. But Atheism claiming that this expression is used by theism as an argument about God's existence, defended that with the development of science unknown gaps can no longer be known and so that by the time there will not be need for God. İt comes to deism this expression is represented as not interfering with God's creation after He created the universe. But it doesn’t seem that the teists used really this term as an argument for proving the existence of God. İn an other word the believers were not saying that we didn’t understand this problem then there is God. But the claime that this term was used like this, exist in the argumants which the aitheists presented as an antithesis and in the hard deteminist thinks that say God doesn’t intervene to the life. Did the theists used this term as an argumant to prove the existance of God or they still using it? And when the science explains some things, does it not remaine need to God? How the concept of “God of gaps” reflects himself in the deist’s the imagination of God? Can't God intervene to the universe after he created it? In this study we aim to find answers to these and similar questions, firstly we will explain the consept of “the God of gaps” and its history. Later, we will evaluate the meanings which the different god imaginations imposed on this concept and their kalamic perspective.

Özet

İlk önce teistik teolojide, insanların bilim yoluyla açıklayamadıkları olaylar için“Allah’ın işi” anlamında kullanılan “boşlukların Tanrı’sı” ifadesi, daha sonra farklıanlamlar yüklenerek ateist ve deist düşünce tarafından kullanılmıştır. Kavramıilk defa kullanan Henry Drummond, bununla evrende açıklanamayan ontolojikveya epistemolojik bilinmezliklerin Tanrı tarafından bilinebileceğini vedoldurulabileceğini varsaymaktaydı. Ancak ateizm, bu ifadenin teizm tarafındanTanrı’nın varlığına dair bir argüman olarak kullanıldığını iddia ederek, biliminilerlemesiyle bilinemiyen boşlukların artık bilinebilir duruma geleceğini veböylelikle zamanla Tanrı’ya ihtiyacın kalmayacağını savunmuştur. Deizmde isebu ifade Tanrı’nın evreni yaratmasından sonra ona müdahale etmemesi şeklinderesmedilmektedir. Ancak, teistlerin “boşlukların Tanrı’sı” ifadesini Tanrı’nınispatında kullandıkları bir argüman olarak görülmemektedir. Diğer bir ifade ileinananlar “biz şu meseleyi anlayamadık o halde Tanrı vardır” dememektedirler.Fakat bunun böyle kullanıldığı iddiası, ateistlerin antitez olarak sunduklarıargümanlarda ve bir Tanrı’nın varlığını kabul edip ancak hayata müdahalesininolmadığını söyleyen deistlerin katı determinizm düşüncelerinde bulunmaktadır.Teistler bu kavramı Tanrı’nın varlığını ispatta bir argüman olarak kullandılar mıveya kullanıyorlar mı? Ayrıca bilim bazı hususları izah edince Tanrı’ya ihtiyaçkalmaz mı? Deistlerin Tanrı tasavvurunda “boşlukların Tanrı’sı” kavramı kendininasıl yansıtmaktadır? Tanrı, âlemi yarattıktan sonra ona müdahalede bulunamazmı? Bu ve benzeri sorulara cevap bulmayı hedeflediğimiz çalışmamızda öncelikle“boşlukların Tanrı’sı” ifadesini ve tarihçesini açıklayacağız. Daha sonra farklıTanrı tasavvurlarının bu kavrama yükledikleri anlamları ve kelâmî açıdandeğerlendirilmesini yapmaya çalışacağız.