THE REASONS OF OPPOSITION TO KELAM DURING THE ANDALUSIAN UMAYYAH

Abstract

Andalusian civilization, which has an important place in the world history, has cultivated many intellectuals during the nine centuries. In religious sciences, developments and written works were prominent at that time particularly in the area of qiraah, tafsir, hadith and fiqh. It is possible to see that kalām does not develop in Andalusia like other religious sciences and it was forbidden in some periods. However, kalām has an important function because of both the rational method that it uses and the deceptive issues which it deals with. In our writings about Andalusia, the social, political and ideological causes of the inability to develop enough kalām will be emphasized. And this will focus on the consequences of the dissemination of sectarianism and the promotion of “taqlīd” in the society in which it emerges. Because theological debates and opinions are not independent from social, political and cultural factors. Andalusian Umayyad state will be dealt with in Andalusia instead of the periods when regional dominance is mentioned. This period also makes it possible to compare East-West Islam in particular. The scientific accumulation carried to Andalusia has not developed independently from the East. It has been shaped through the travels to the East. Andalusian Umayyads, the continuation of the Umayyad State, were influenced by Abbasi-Umayyad conflicts. This has led to the influence of politics on the shaping of the scientific life.

Özet

Endülüs İslâm medeniyetinde farklı birçok alanda ilim adamları yetişmiştir.İslâmî ilimlerde de önemli isimlerin yetişmiş ve ciddi gelişmeler kaydedilmiştir.Gerek yazılan eserler gerek ortaya konulan fikirler ile Endülüs bölgesi önemli birilmi birikime ev sahipliği yapmıştır. Ancak bölgede kıraat, tefsir, hadis ve fıkıhalanlarında kaydedilen ilerleme kelâm ilmi için aynı düzeydegerçekleşememiştir. Öyle ki kelâmî fikirlerin özgürce tartışılması, yeni fikirlerinortaya atılması bazı dönemlerde engellenmiş, bid’at kabul edilmiş ve hatta bazıdönemlerde yasaklanabilmiştir. Kelâm ilminin Endülüs’te yeterli oranda gelişmegösterememesinin gerisinde var olan toplumsal, siyasî ve fikri nedenler ve budurumun ortaya çıkardığı mezhep taassubunun yaygınlaşması, taklitçiliğinteşviki gibi sonuçları üzerinde durulacaktır. Zira kelâmî konular ve görüşlersosyal, siyasal ve kültürel etkenlerden bağımsız değildir. Diğer yandan kelâmmetodunun toplumda özgür düşünceyi güçlendiren, farklı din mensupları ilekarşılaşıldığında ortaya çıkabilecek inanca dair tartışmaları aklî ilkeler ışığındadüzenleyen yönleri de bulunmaktadır.Endülüs’te bölgesel hâkimiyetlerin söz konusu olduğu dönemler yerine üç asrayakın süre bölgede etkisiyle öne çıkan Endülüs Emevîleri dönemi üzerindedurulacaktır. Bu dönem özellikle Doğu - Batı İslâm’ının mukayesesine de imkânvermektedir. Endülüs’te gelişen ilmî birikim, Doğu’ya gerçekleştirilen seyahatleryoluyla şekillenmiştir. Endülüs Emevîleri dönemi, Doğu Emevî Devletinindevamı olması özelliğiyle Abbasi-Emevî çekişmesinden etkilenmiş bu ise ilmîhayatın şekillenmesinde siyasetin belirleyici rolüne neden olmuştur. Siyasîetkiler yanı sıra bölgede etkin Malikî mezhebi ve toplumsal yapının da kelâmilminin algılanışında etkili olduğu görülmektedir.