THE NİZĀRĪ ISMĀİLĪ INTERPRATİON OF TAWALLĀ AND TABARRĀ: EXAMPLE OF NASĪRUDDİN TŪSĪ

TEVELLÂ VE TEBERRÂ’NIN NİZÂRÎ İSMÂİLÎ YORUMU: NASÎRÜDDİN TÛSÎ ÖRNEĞİ

Abstract

Tawalla and tabarra are two principles that are among the basic beliefs of the Ismāilī faith and that correspond to the walayah principle of Shia. In terms of alTūsī, tawalla (love) to the things taking to tawhid and tabarra (hate) to the things detracting from tawhid are among the most important principles that anyone who believes in Allah should pay attention to them throughout his/her live. These principles are central to the man in his/her spiritual rise or decline, salvation or frustration in the Hereafter. With the correct orientation of these two senses, human gains the pleasure of Allah by reaching out to the positions of consent, submission, faith and certanity through developing himself in terms of moral care. Otherwise, it is the point in question that he attracts the wrath of the Creator because of following the path of devil. Having evidence of these two senses in favour of or against the human beings is directly related with that how he/she manages his/her animal and rational soul faculties, and especially whether he/she applies to the commandment of the truthful commander of his/her time or not.

Özet

Tevellâ ve Teberrâ İsmâilî inancın temel inanç esasları arasında yer alan veŞîa’nın velâyet ilkesine tekabül eden iki ilkedir. Tûsî açısından tevhide götürenşeylere karşı tevellâ (sevgi) ve tevhitten uzaklaştıran şeylerden ise teberrâ(nefret), Allah’a inanan herhangi bir kimsenin hayatı boyunca dikkat etmesigereken en önemli ilkelerdendir. Zira insanın manevi yönden tekâmülü veyadüşüşü, ahirette kurtuluşu elde etmesi ya da hüsrana uğramasında bu ilkelermühimdir. Bu iki duygunun doğru yönlendirilmesiyle insan, ahlâki bakımdankendisini geliştirip rıza, teslimiyet, iman ve yakîn mertebelerine çıkarak Allah’ınhoşnutluğunu kazanacaktır. Aksi takdirde şeytanın yolunun takip edilmesisuretiyle yaratıcının gazabına maruz kalma söz konusu olacaktır. Bu ikiduygunun insanın lehine veya aleyhine delil teşkil etmesi sahip olduğu kuvve-ihayvaniye, nefs-i nâtıkā ve aklı nasıl yönettiğiyle, özellikle zamanın imamınınrehberliğine müracaat edip etmemesiyle doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla Tûsî,bilenen teolojik bir prensibi yeniden doğrulamaktan ziyade, hakiki tevellânınİsmâilî bir mümin tarafından nasıl kazanılacağını ve manevi bakımdan nasıltekâmüle ulaşılacağını zâhirî ve bâtınî yönleri de ortaya koymak suretiyle tasviretmiştir. Bu çalışmada, Şîi düşünceye göre önemli bir yere sahip olan tevellâ veteberrâ prensibinin Nasîrüddin Tûsî tarafından kaleme alınan “Tevellâ veTeberrâ” risalesi ışığında Nizârî İsmâilîleri açısından nasıl yorumlandığı analizedilecektir. Ayrıca bu ilkeler hakkında başta Kur’an olmak üzere İslâmîgelenekteki bakış açıları da tahlil edilecek, aralarında karşılaştırmalar yapılacakve düşünce farklılıkları tespit edilmeye çalışılacaktır.