THE DEVELOPMENT OF THE SCALE OF PYCHOSOCIAL ATTITUDES TOWARD RELIGIOUS SYMBOLS AND THE COMPARISON ACCORDING TO SEVERAL VARIABLES

DİNÎ SEMBOLLERE YÖNELİK PSİKO-SOSYAL TUTUMLAR ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI

Abstract

Religious symbols have been an integral part of human life since the first civilizations. However, its impact on the individual and social lifes of today's people has not been clearly revealed in scientific studies yet. In this respect, the aim of the study is to develop an attitude scale towards religious symbols, to make validity and reliability analysis and to make comparisons according to some personal variables. The draft scale developed was first applied to 410 students studying at various faculties of Kastamonu University. With the data obtained from this sample, the factor structure of the scale was determined by exploratory factor analysis, and reliability analysis were conducted. A scale with three sub-factors including 38 items in total was obtained. That scale was determined factor structure was applied to a second sample. The second sample's age range is between 18 and 65 years. The three-factor structure was confirmed as a result of the confirmatory factor analysis applied to the data obtained from this sample. The fit indices obtained are RMSEA = 0.081, NFI = 0.96, NNFI = 0.98, PNFI = 0.90, CFI = 0.98, IFI = 0.98, GFI = 0.87, AGFI = 0.89. Cronbach Alpha coefficient; 0.97 for the 1st dimension, 0.89 for the second dimension, and .84 for the third dimension. In addition, average variance extracted (AVE) value and composite reliability (CR) value were calculated for each factor. AVE values for factors are 0.62, 0.54 and 0.58, respectively, while CR value is 0.97, 0.89 and 0.87, respectively. These results showed that the validity and reliability of the measurement made by the scale in the second sample was high. In addition, attitudes towards religious symbols were compared according to demographic variables. According to the results, while attitudes towards religious symbols did not differ according to gender and education variables, significant differences were observed between the groups in terms of the level of recognition of religious symbols, subjective perception of religion, age and income variables.

Özet

Dinî semboller ilk uygarlıklardan günümüze kadar insan yaşamının ayrılmazunsurlarından birisi olmuştur. Ne var ki günümüz insanının bireysel vetoplumsal yaşamı üzerindeki etkisi bilimsel çalışmalarda henüz açık biçimdeortaya konulmuş değildir. Bu minvalde çalışmanın amacı dinî sembollere yöneliktutumları geçerli ve güvenilir olarak ölçebilen bir ölçme aracını geliştirmek vebazı demografik değişkenlere göre karşılaştırma yapmaktır. Geliştirilen taslakölçek ilk olarak Kastamonu Üniversitesinin çeşitli fakültelerinde öğrenim gören410 öğrenciye uygulanmıştır. Bu örneklemden elde edilen verilerle ölçeğinfaktör yapısı açımlayıcı faktör analiziyle belirlenmiş, güvenirlik analizleriyapılmıştır. Toplam 38 maddenin yer aldığı üç alt faktörlü bir ölçek eldeedilmiştir. Faktör yapısı belirlenen ölçek yaşları 18-65 arasında değişen 403kişilik ikinci bir örnekleme uygulanmıştır. Bu örneklemden elde edilen verilereuygulanan doğrulayıcı faktör analizi neticesinde üç faktörlü yapı doğrulanmıştır.Elde edilen uyum indeksleri RMSEA=0,081, NFI = 0,96, NNFI = 0,98, PNFI = 0,90,CFI= 0,98, IFI= 0,98, GFI = 0,87, AGFI= 0,89’dur. Cronbach Alfa katsayısı; 1. boyutiçin 0,97, ikinci boyut için 0,89 ve üçüncü boyut için 0,84’dir. Ayrıca her bir faktöriçin ortalama varyans değeri (AVE) ve kompozit güvenirlik (CR) değerihesaplanmıştır. AVE değerleri faktörler için sırayla 0,62, 0,54 ve 0,58, CR değeriise sırayla 0,97, 0,89 ve 0,87’dir. Bu sonuçlar ölçeğin ikinci örneklemde yaptığıölçümün geçerlik ve güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermiştir. İlavetendemografik değişkenlere göre dinî sembollere yönelik tutumlarkarşılaştırılmıştır. Sonuçlara göre cinsiyet ve eğitim değişkenine göre dinîsembollere yönelik tutumlar farklılık göstermezken, dinî sembolleri tanımadüzeyi, öznel din algısı, yaş ve gelir değişkenleri açısından gruplar arasındaanlamlı farklılıklar görülmüştür.