THE INFLUENCE OF IBN SĪNĀ WITH THE PHILOSOPHER IDENTITY IN ISLAMIC THEOLOGY AND ṢŪFĪSM

FİLOZOF KİMLİĞİ İLE İBN SÎNÂ’NIN KELÂMÎ VE TASAVVUFÎ DÜŞÜNCEYE ETKİSİ

Abstract

The impact area of philosophical thought is a controversial phenomenon during the spread of Islamic thought. Islamic thought has many disciplines and the most effective is philosophy. This scope has brought forward particularly the debates arising from the relation between religion and philosophy and the future of philosophical thought is connected with the result of this compromise. On the basis of such a discussion, Muslim philosophers have claimed that religion and philosophical thought support or complement each other. From this point of view, they put the revelation-mind compromise on the main axis of their thought systems and they became the defender of an original philosophy with the paradigms they developed over it. The problematic of this article; The philosopher's identity is to discuss the nature of the concept that we can call "Ibn Sīnā followers", which was formed by the influence of Ibn Sīnā to Islamic theology and Ṣūfīsm. However, we do not mean to say that a whole philosophical heritage emanates from Ibn Sīnā. Our intention is to discuss the contribution of Ibn Sīnā to this heritage. The importance of Ibn Sīnā is that his thought continues to evolve after the process, and that it influences many other scholars. In this regard, Ibn Sīnā and his domain can be evaluated under three headings. AlGhazali is influenced by Ibn Sīnā, Ibn Sīnā's influence on Islamic theology after al-Ghazali and Ibn Sīnā's influence on the Islamic tradition of Ṣūfīsm. The first title; He claims that al-Ghazali actually used the method of Peripatetic philosophers especially Ibn Sīnā in his thought system by criticizing philosophers and Ibn Sīnā for some religious and philosophical thoughts. The second title; He claims that this situation, which has an impact on the discussions of Islamic theology and philosophy, does not aim to end philosophical thinking in Islam. This title suggests that it aims to combine Islamic philosophy with the Islamic theology, based on the religion-philosophy reconciliation advocated by the Peripatetic philosophy. The third title is; It aims to explain a philosophy which supports Ṣūfīsm, which we believe is present in Ibn Sīnā and his thought system.

Özet

İslâm düşüncesinin yayılış sürecinde felsefî düşüncenin etki alanı tartışılagelmişbir olgudur. İslâm düşüncesi, kapsamı en genişi felsefe olmak üzere, birçokdisiplini içinde barındırmaktadır. Bu kapsam, özellikle din-felsefe ilişkisindendoğan tartışmaları öne çıkartmış, felsefî düşüncenin geleceği bir bakıma buuzlaşının sonucuna bağlanmıştır. Böyle bir tartışma zemininde Müslümanfilozoflar, din ile felsefî düşüncenin birbirini desteklediği ya da tamamladığıiddiasından hareketle düşünce sistemlerinin ana eksenine vahiy-akıl uzlaşısınıkoymuşlar, bunun üzerinden geliştirdikleri paradigmalarla özgün bir felsefeninsavunucusu olmuşlardır. Filozof kimliği ile İbn Sînâ’nın kelâmî ve tasavvufîdüşünceye etkisiyle teşekkül eden ve kabaca “İbn Sînâcılık” diyebileceğimizkavramın tarihselliği ve işlerliği bu makalenin problematiği olacaktır. Lakin buetkiden kastımız bütün bir felsefî mirasın İbn Sînâ’dan neşet ettiğini söylemekdeğildir. Niyetimiz bu mirasa İbn Sînâ’nın yaptığı katkıyı tartışmaktır. Filozofuönemli kılan husus, onun düşüncesinin, kendisinden sonraki süreçte de evrilerekdevam etmesi ve birçok mütefekkiri etkilemesidir. Çalışmamız bu etkiyi; İbnSînâ’nın Gazzâlî’ye etkisi, Gazzâlî sonrası kelâm ilmine etkisi ve tasavvufîdüşünceye etkisi başlıkları altında sınırlandırmıştır.İlk başlık; Gazzâlî’nin, Meşşâî filozofları ki ziyadesiyle İbn Sînâ’yı, bazı dinî vefelsefî düşüncelerinden dolayı tenkit etmek isterken aslında felsefenin yönteminiisteyerek ya da istemeyerek kendi düşünce sisteminde kullandığını iddiaetmektedir. İkinci başlık; kelâm-felsefe tartışmalarına sebebiyet veren buetkinin, İslâm’da felsefî düşünceyi sona erdirmek gibi bir gaye gütmediğini,bilakis Meşşâî felsefenin öncülüğünü yaptığı din-felsefe uzlaşısı temelli İslâmfelsefesini İslâm kelâmıyla mezcetmeyi amaçladığını ileri sürmektedir. Üçüncübaşlık ise; İbn Sînâ ve onun düşünce sisteminde ziyadesiyle karşılık bulduğukanaatinde olduğumuz tasavvuf destekli felsefî zemini açıklamayıamaçlamaktadır.