THREE CONCEPTS, ONE TERM, AND A PROPOSAL: JAM‘ AL-QUR’ÂN

Abstract

This article aims to point out the confusion of the Turkish translations of the term "Jam‘ al-Qur'ân" known by the name of "the collection of the Qur'ân" and suggest a new Turkish term to solve this problem. In today's Turkish tafsir literature, the term jam‘ al-Qur'ân has been used only for the collection in the period of the Caliph Abû Bakr. However, the classic tafsir and the history of the Qur'an works demonstrate that the Qur'ân was collected three times. The first event that the term Jam‘ al-Qur'ân refers to is the collection of verses in surahs by the instructions of the Prophet Mohammad. The second event that this term indicates is the collection of the Qur'ân pieces between two covers in the period of Abû Bakr. Eventually, the third event is to unite the variants of the recitation of the Qur'ân in the period of the Caliph ‘Uthmân. In the tafsir studies by the Turkish language, there is no single term to imply all these three collections of the Qur'ân at a time. Besides, some terms are incapable of signifying even only one of these concepts accurately and appropriately. So, in this article, we will suggest a Turkish term that is capable of referring all these three concepts of Jam‘ al-Qur'ân.

Özet

Bu makalenin amacı, Kur’ân’ın cem‘i teriminin Türkçe karşılıklarındakikarmaşaya dikkat çekmek ve bu probleme çözüm olabilecek bir öneridebulunmaktır. Bugün Türkçe tefsir literatüründe, Kur’ân’ın cem‘i terimi sadeceHz. Ebû Bekir döneminde gerçekleştirilen faaliyete hasredilmiştir. Halbuki klasikeserlerde Kur’ân’ın iki ya da üç kez cem‘ edildiği belirtilmektedir. Bununlabirlikte -âlimlerin görüş ve açıklamaları da dikkate alındığında- bu terimin, üçfarklı kavrama delalet edecek şekilde kullanılması daha uygun gözükmektedir.Kur’ân’ın Cem‘i teriminin delalet ettiği ilk olay, ayetlerin -Peygamberimizintalimatıyla- sure içlerindeki muayyen yerlerine yerleştirilmesidir. Rivayetler gözönüne alındığında bu olay iki şekilde gerçekleşmiştir: Ya ayetler indirildiğiesnada Peygamberimiz tarafından ilgili surelerdeki yerlerine yazdırılmış ya daşartlardan dolayı indirildiği anda farklı malzemeler üzerine kaydedilen ayetlerdaha sonra sureleri oluşturacak şekilde başka bir malzemede bir arayagetirilmiştir. Kur’ân’ın cem‘iyle kastedilen ikinci olay Hz. Ebû Bekir’in hilafetindedağınık halde duran Kur’ân parçalarının iki kapak arasında bir arayagetirilmesidir. Üçüncü cem‘in ifade ettiği olay ise Hz. Osman döneminde -kıraatteciddi ihtilafların baş göstermesi sebebiyle- Kur’ân’ın okunuş ve yazılış itibariyletek harfe indirilmesidir.Türkçe çalışmalarda cem‘ teriminin ifade ettiği bu üç kavramı karşılayacak,üzerinde uzlaşılmış bir lafız bulunmamaktadır. Genel olarak her bir cem‘,“toplama”, “derleme”, “bir araya getirme”, “istinsah”, “çoğaltma” gibi pek çokfarklı lafızla karşılanmaktadır. Bunların hiçbiri üç kavramı birdenkarşılayamamaktadır. Bazıları ise delalet ettiği tek bir kavramı karşılamahususunda dahi yetersiz kalabilmektedir. Dolayısıyla bu makalede her üç cem‘ede tekabül edebilecek bir Türkçe lafız önerisinde bulunulacaktır.