Türkiye'de Amerikan Karşıtlığının Kökenleri 1945-1960

Abstract

The conventional wisdom asserts that anti-Americanism in Turkey started as a result of the Cyprus Crisis in 1964. Yet the roots of anti-Americanism can be traced back to the 19451960 period, the rosy years of Turkish-American relations. In these years, some in Turkey criticized the government for granting political and economic concessions to the U.S. which were, they thought, reminiscent of the infamous capitulations of the Ottoman period. Furthermore, they argued, Turkey did not become an equal ally but was downgraded to a U.S. colony. Many critics voiced their concerns that Turkey's internal and external affairs were shaped in accordance not with Turkish but with American interests. Last, but not least, many accused America of cultural imperialism. These antiAmerican views were repeated over the succeeding years with slight alterations. Hence, this study will attempt to shed light not only on the 1960s' fiercer version of anti-Americanism but also on the current debates.

Özet

Türkiye'de Amerikan karşıtlığının 1964 Kıbrıs Krizi ile birlik-te başladığı düşünülür. Oysa karşıtlığın kökenleri ilişkilerin en sorunsuz olduğu varsayılan 1945-1960 dönemine dayanır. ABD'ne tanınan ayrıcalıklar ve bu ülkeye bağımlılığın eko-nomik ve siyasi bağımsızlığa zarar verdiği, Türkiye'nin eşit bir müttefikten ziyade sömürge konumunda olduğu, gerek iç ge-rek dış işlerinin Amerikan çıkarlarına göre şekillendiği inancı ile kültürel Amerikan emperyalizmine yönelik şikâyetler Ame-rikan karşıtlığının esas unsurlarını ve dolayısıyla nedenlerini oluşturmuştur. Bu yıllarda dile getirilen Amerikan karşıtı gö-rüşler yıllar içerisinde çok değişmeden benzer temel meseleler etrafında yoğunlaşmıştır. Bu sebeple, anılan dönemin ince-lenmesi sadece 1960'lı yıllarda daha şiddetli bir şekilde ortaya çıkan Amerikan karşıtlığına değil günümüze de ışık tutacaktır.