Effects of Information Technologies on Information Retrieval: A Qualitative Study Based on Literature

Bilgi Teknolojilerinin Bilgi Erişime Etkileri: Literatüre Dayalı Nitel Bir Çalışma

Abstract

Since its existence, human beings have been involved in a number of activities to adapt to and maintain their environment. As part of these activities, they made observations to solve the problems that they faced in nature and tried to fix the unsolved problems by trying different methods. In time, human beings have made sense of many of the rules of nature by using these solutions that they have internalized and started to dominate nature, albeit partially. In the process called Information Age, thanks to computer systems, solutions are realized in much shorter periods. At this point, the focus should be on is how to access information and how to use it in accordance with the requirements. The new applications of Information and Communication Technologies (ICT) (digital transformation, etc.) suggest new methods in this context in terms of people's efforts to access information. To compare, there will always be some differences in duration (time) between finding a word or phrase needed from a paper-based book and obtaining the information from the same book that is transferred to a computer after scanning in OCR supported scanners. From this point of view, it can be said that access to information is accelerated. In this study, whether ICT factors affect information retrieval and its cognitive processes will be explained by scrutinizing information, information needs, information search behaviors and models, digital transformation, digital literacy concepts and the current studies. The method of the study was chosen as descriptive analysis. In this context, resources were determined using the keywords such as “digital transformation”, “digital transformation and information retrieval”, “information systems and digital transformation”, “information seeking behaviours”, “access to technology and information”, “online sharing of the contents”, “digitalization and cognitive processes” in EBSCOHost, Web of Science, Scopus, Springerlink, HEC National Thesis Center, Proquest Thesis Database. In the studies, ICTs showed that it affects information seeking behaviors of individuals and groups and after accessing the information, it shows how to use it. It can be said that technology support makes the stages of cognitive processes more efficient and thus the effectiveness of information-based decision-making processes increase in information search processes.

Özet

İnsanoğlu, varoluşundan beri çevresine uyum sağlamak ve varlığını devamettirmek adına birtakım faaliyetlerde bulunmuştur. Bu faaliyetler kapsamında,doğada karşılaştığı sorunları çözmek için gözlemlerde bulunmuş, çözülemeyensorunları da farklı yöntemler deneyerek çözmeye çalışmıştır. İnsanoğlu, zamaniçerisinde, içselleştirdiği bu çözüm yollarını kullanarak doğa kurallarınınbirçoğunu anlamlandırmış ve kısmen de olsa doğaya hükmetmeye başlamıştır.Bilgi çağı olarak adlandırılan ve halen içinde yaşadığımız süreçte ise bilgisayarsistemleri yardımı ile artık çözümler çok daha kısa sürelerde gerçekleşmektedir.Bu noktada odaklanılması gereken, karşılaşılan sorunların çözümünde bilgiyenasıl ulaşılacağı ve onun hangi gereksinimler doğrultusunda nasılkullanılacağıdır. Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin (BİT) getirdiği yeniuygulamalar (dijital dönüşüm vb.) ise bu noktada insanların bilgiye ulaşmaçabaları bağlamında yeni yöntemler önermektedir. Bir karşılaştırma yapmakgerekirse, kâğıt tabanlı bir kitaptan, ihtiyaç duyulan bir kelime veya cümleyibulmak ile OCR (Optical Character Recognition) destekli tarayıcılardatarandıktan sonra bilgisayar ortamına aktarılan aynı kitaptan bir bilgi edinmekarasında muhakkak zaman (süre) farkı olacaktır. Bu açından bakıldığında,bilgiye erişimde hız kazanıldığı söylenebilir. Bu çalışmada BİT unsurlarınınbilgiye erişim süreçlerindeki etki ve katkıları; bilgi, bilgi gereksinimi, bilgi aramadavranışları ve modelleri, dijital dönüşüm, dijital okuryazarlık kavramları vekonu ile ilgili yapılan güncel çalışmalar bağlamında açıklanacaktır. Çalışmanınyöntemi olarak betimsel analiz seçilmiştir. Bu kapsamda, EBSCOHost, Web ofScience, Scopus, Springerlink, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Proquest TezVeritabanı vb. veritabanlarında; “dijtial dönüşüm”, “dijital dönüşüm ve bilgierişim”, “bilgi sistemleri ve dijital dönüşüm”, “bilgi arama davranışları”,“teknoloji ve bilgiye erişim”, “içeriklerin çevrimiçi paylaşımı”, “dijitalleşme vebilişsel süreçler” vb. anahtar kelimeler kullanılarak kaynaklar belirlenmiştir.Yapılan çalışmalarda BİT’in, bireylerin bilgi arama davranışlarını değiştirdiği;bilgiye eriştikten sonra da bunu nasıl kullanılacağına dair yönlendirdiğinigöstermiştir. Bilgi arama süreçlerinde, teknoloji desteğinin bilişsel süreçlerdekiaşamaları daha verimli bir hale getirdiği ve böylece bilgiye dayalı karar vermesüreçlerinin etkinliğinin arttığı söylenebilir.