THE IZMIR AMERICAN DEPUTY CONSUL JOHN WILLIAM HAIGH’S ANATOLIAN TRIP

Abstract

This study aims at examining the report dated 20 June 1951 of John William Haigh, who served as the Deputy Consul at Izmir American Consulate in 1951. The vice-consul made a trip from Izmir to Gaziantep between April 5, 1951 and April 25, 1951 and sent his observations about this trip to the US Department of State with the report in question. In the voyage, Haigh tried particularly to communicate with the Americans living in Turkey. The vice-consul had the opportunity to visit a large part of the country. Haigh started his journey from Izmir; reached Kayseri by road passing through Manisa, Balıkesir, Bursa, Eskişehir, Ankara and Kırşehir. During his trip he also visited Kayseri-Talas, Çiftehan, Adana, Tarsus, Mersin, İskenderun, Antakya and Gaziantep and returned from İskenderun to İzmir by sea. In his report Haigh, conveyed his impressions regarding the Americans he met and gave information about the status of the institutions such as school and hospitals where Americans worked. It is understood that the American institutions John William Haigh visited during his trip were established and supported by the American Board of Commissioners for Foreign Missions (ABCFM), a Protestant missionary organization, or generally known, the American Board. The report is noteworthy because it gives information about the state of the American institutions operating in Turkey during the period in question. The report is also of serious importance in terms of its focus on Americans lived in Turkey and separated from other reports penned in the said period. In the study; short information were given regarding the persons who worked in the American institutions such as schools, clinics or hospitals and were said to have met with the deputy consular included in the personnel records of the American Board. Moreover, it is significant to note that the deputy consul made, now and then, subjective evaluations while drafting the report and had difficulty in moving away from the influence of the American domestic politics of the period.

Özet

Bu çalışmada 1951 yılında İzmir Amerikan Konsolosluğu’nda Konsolos Yardımcısı olarak görev yapan John William Haigh’in 20 Haziran 1951 tarihli bir raporu incelenmiştir. Konsolos yardımcısı, 5 Nisan 1951-25 Nisan 1951 tarihleri arasında İzmir’den başlayarak Gaziantep’e uzanan bir geziye çıkmış ve bu gezi ile ilgili gözlemlerini söz konusu rapor ile ABD Dışişleri Bakanlığı’na göndermiştir. Haigh, gezisinde özellikle Türkiye’de bulunan Amerikalılarla iletişim kurmaya çalışmıştır. Konsolos yardımcısı çıktığı gezide Türkiye’nin büyük bir kısmını ziyaret etme fırsatı bulmuştur. Haigh gezisine İzmir’den başlamış; karayoluyla Manisa, Balıkesir, Bursa, Eskişehir, Ankara, Kırşehir’den geçerek Kayseri’ye ulaşmıştır. Daha sonra Kayseri-Talas, Çiftehan, Adana, Tarsus, Mersin, İskenderun, Antakya ve Gaziantep’i ziyaret etmiş, İskenderun’dan İzmir’e deniz yolu ile geri dönmüştür. Konsolos yardımcısı söz konusu raporunda ziyaret ettiği bölgelerde karşılaştığı Amerikalılarla ilgili izlenimlerini aktarmış; ayrıca gezi rotasında yer alan şehirlerdeki hastane ve okul gibi Amerikalıların kurduğu veya görev aldığı kurumların durumları hakkında bilgi vermiştir. John William Haigh’in gezi boyunca ziyaret ettiği Amerikan kurumlarının, Protestan bir misyoner örgütü olan American Board of Commissioners for Foreign Missions (ABCFM) ya da daha yaygın kullanımıyla Amerikan Board tarafından kurulduğu ve desteklendiği görülmektedir. Rapor, söz konusu dönemde Türkiye’de faaliyette bulunan Amerikan kurumlarının durumu hakkında bilgi vermesi açısından dikkate değerdir. Haigh’in raporu, Türkiye’de bulunan Amerikalılara odaklanması açısından da ciddi bir önem arz etmekte ve söz konusu dönemde kaleme alınan diğer raporlardan ayrılmaktadır. Çalışmada; okul, klinik veya hastane gibi Amerikan kurumlarında görev yapan ve konsolos yardımcısı ile görüştüğü belirtilen kişilerin Amerikan Board personel kayıtlarında yer alan kısa bilgilerine yer verilmiştir. Bununla birlikte konsolos yardımcısının raporu kaleme alırken zaman zaman sübjektif değerlendirmelerde bulunduğu ve dönemin Amerikan iç siyasetinin etkisinden uzaklaşmakta zorlandığı göze çarpmaktadır.