CUMHURİYET’İN İLK DÖNEMLERİNDE TÜRKİYE İLE POLONYA ARASINDAKİ İLİŞKİLER (1923-1950)

Özet

Birinci Dünya Savaşı sonucunda Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanması ile Anadolu Yarımadası üzerinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti ilk zamanlardan itibaren dış politikasının merkezinde bütün devletler ile iyi ilişkiler geliştirme amacını düstur edinmiştir. “Yurta Sulh, Cihanda Sulh” politikasıyla barışık bir dış siyaset izleyen Türkiye Cumhuriyeti’nin, gelişen dünya koşulları karşısında da kendisini daima barış politikası etrafında konumlandırdığını söylemek mümkündür. Bu dostane dış siyaset sayesinde birçok devlet ile politik, kültürel ve askeri alanlarda iş birliğine gidilerek, devletin uluslararası bağlantıları güçledirilmiştir. Bu doğrultuda Polonya Devleti ile geliştirilen karşılıklı dostane ilişkiler İkinci Dünya Savaşı’nın yıkıcı koşulları altında dahi devam etmiştir. Osmanlı İmparatorluğu ile başlayan Polonya münasebetlerinin çoğunlukta dostane bir çerçevede devam ettiği tarihi vesikalar ile sabittir. Türk Siyasi Tarihi’nde Atatürk Dönemi olarak bilinen 1923-1938 yılları arasında daha da gelişen Türkiye ile Polonya Devleti arasındaki siyasi, ticari ve toplumsal münasebetler, İsmet İnönü Dönemi’nde de (1938-1950) devam ettirilmiştir. İlk dönemlerde siyasal ve askeri alandaki iş birliği ile başlayan münasebetler, savaş döneminde daha çok insani yardımlar çerçevinde sosyal alanlarda devam etmiştir. Polonya halkına ve devletine her fırsatta desteğini esirgemeyen Türkiye Cumhuriyeti Devleti, birçok Polonyalı vatandaşın kendi topraklarında istihdam edilmesine dahi imkân sağlamıştır. Bu ilişkilerin seyrine yönelik gelişmelerin Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri belgeleri ışığında ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Bu makalede iki ülke arasındaki ilişkilerin nasıl kurulduğu ve devam ettirildiğini, özellikle İkinci Dünya Savaşı sürecindeki olayların, devletlerarası münasebetleri nasıl etkilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, arşiv belgelerinden, ulusal gazetelerden ve telif eserlerden istifade edilerek oluşturulmuştur. Son olarak, Cumhuriyet’in İlk Dönemlerinde Türkiye ile Polonya Arasındaki Münasebetler (1923-1950) adlı bu makale, nitel bir çalışma olup; doküman analizi tekniği kullanılarak hazırlanmıştır.