Clonal variation in flowering and cone characteristics in a Pimus brutia seed orchard

Çameli-Göldağı orjinli kızılçam tohum bahçesinde çiçek ve kozalak verimi açısından klonal farklılıklar ve çiçeklenme fenolojisi

Abstract

This study covers 28 clones in a clonal seed orchard orgieated from Çameli-Göldağı. The orchard was established in 1986 at Asar district near Antalya. The objectives of the study is to describe flowering phenology and to investigate variation in the number of male and female flowers depending on the clones and observation years. The study was conducted for three consecutive years (1996, 1997 and 1998) on total of 280 orchard trees; each clone being represented by 10 randomly selected ramets in the orchard. There were significant differences among clones for the number of male and female flowers in 1996, 1997 and 1998. When the clones were ranked in descending order for the number of female flowers, the top 25% of the clones (top seven) contributed 34.3% of the total female flowers production in the orchard in 1996, 34.9% in 1997 and 33.8% in 1998. Two (clones 3 and 14) of the top seven clones in female flower production are included within the top seven in three observation years. The contribution of the top seven clones in male flower production in the orchard were much higher, being 61.3% in 1996, 56.4% in 1997 and 54.3% in 1998. Five (clones 1, 4, 6, 9 and 26) of the top seven clones in male flower production are included within the top seven in the three observation years. The top of seven clones that produced the highest number of female flowers are not necessarily the same top seven clones that produced highest number of male flowers. Female flowers were mainly located on the middle and upper part of a tree crown, whereas male flowers were concentrated mostly on the middle and lower parts of the crown. Cone production index values (proportions of number of one-year-old and two-year-old cones developed from female flowers) showed differences among the clones. As expected, there were statistically significant positive relationship between number of female flowers in 1996 and number of one-year-old and two-year-old cones developed from these female flowers (r=0.95***and r=0.93***). Furthermore, statistically significant negative relationship were detected between clonal tree height and cone production index (r=-0.43* and r=-0.38*), which suggest that taller clones allocated much of their energy to vegetative growth rather than to development of female flowers into cones. Five stages were determined for female flowers, whilst for male flowers seven stages were distinguished. Nevertheless, the stages of female and male flowers were not distinctly separate, yet highly overlapping. Phenological observations implied that timing of male and female flowering was highly synchronous in the seed orchard.

Özet

Bu çalışma, 1986 yılında Antalya-Asar yöresinde kurulmuş bulunan ve 28 klon içeren Çameli-Göldağı orijinli bir kızılcanı tohum bahçesini konu almaktadır. Çalışmanın amacı, dişi ve erkek çiçek verimi bakımından bu tohum bahçesindeki klonlar arasında farklılıklar olup olmadığını, çiçek veriminin bir yıldan başka bir yıla göre değişip değişmediğini ortaya koymak; ve ayrıca bu işlemleri yaparken kızılcamda dişi ve erkek çiçek fonolojisine ait bilgiler elde etmektir. Çalışma, tohum bahçesindeki 28 klonun herbirinden rastlantısal olarak seçilen 10'ar ağaç (ramet) üzerinde üç yıl boyunca (1996, 1997 ve 1998), yapılan ölçme ve gözlemlerle sürdürülmüştür. Dişi ve erkek çiçek sayılan bakımından, klonlar ve yıllar arasında büyük farklılıklar görülmüştür. En çok dişi çiçek üreten ilk yedi klon (ki bahçedeki toplam 28 klonun %25'ini oluştururlar), 1996 yılında bahçede üretilen toplam dişi çiçek saysırun %34.3'ünü; 1997 yılında %34.9'unu, 1998 yılında ise %33.8'ini üretmişlerdir. En çok dişi çiçek üreten yedi klondan iki tanesi (3 ve 14 no'lu klonlar), üç gözlem yılında da ilk yedi klon arasına girmeyi başarmışlardır. Öte yandan, en çok erkek çiçek üreten ilk yedi klon, 1996 yılında bahçede üretilen toplam erkek çiçek sayısının %61.3'ünü; 1997 yılında ise %56.4'ünü, 1998 yılında ise %54.3'ünü üretmişlerdir. En çok erkek çiçek üreten yedi klondan beş tanesi (1, 4, 6, 9 ve 26 no'lu klonlar), üç yıl üstüste ilk yedi klon arasına girmeyi başarmışlardır. En çok dişi çiçek üreten klonlar, en çok erkek çiçek üreten klonlar olmamışlardır. Dişi ve erkek çiçek sayılarının gövdeden çıkan I. konumlu dallara dağılımı incelendiğinde, dişi çiçeklerin ağaç tepe tacının daha çok üst ve orta kısımlarında, erkek çiçeklerin ise, ağaç tepe tacının orta ve alt kısımlarında yoğunlaştığı görülmüştür. Dişi çiçeklerin birinci ve ikinci yıl sonunda bir ve iki yaşında kozalak haline gelişme oranlan (kozalak verim indeksi), klonlar arasında farklılıklar göstermiştir. Beklendiği gibi, ilk gözlem yılındaki (1996'daki) dişi çiçek sayısı ile bir ve iki yıl sonra bu çiçeklerden gelen bir ve iki yaşındaki kozalak sayısı arasında istatistiksel önemde pozitif ilişkiler bulunmuştur (r=0.95*** ve r=0.93). Ayrıca, ağaç boyu ile bir ve iki yaşında kozalak verim indeksi arasında (r=-0.43* ve r=-0.38) istatistiksel önemde negatif korelasyonlar olduğu belirlenmiştir. Bu durum, uzun boylu klonların, enerjilerini dişi çiçeklerin kozalağa dönüşmesine harcamaktan çok, vejetatif büyümeye ayırdıklarını göstermektedir. Fenolojik gözlemler sırasında, dişi çiçeklerde beş. erkek çiçeklerde ise yedi farklı gelişim evresi belirlenmiş ve bu evreler ayn ayrı tanımlanmıştır. Çiçeklenme olaylarının başlangıç ve bitiş evreleri açısından klon içi ve klonlar arası değişimler (varyasyonlar) olduğu belirlenmiştir. Ancak bu değişimlerin büyük ölçüde klonlar arasında çapraz döllenmeleri izole edici ölçüde zaman uyumsuzluğu yaratmadığı görülmüştür.