Journals / Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü Teknik Bülten / 2002 / Cilt: 0 - Sayı: 15
Effects of water stress on the adaptive traits of different Pinus brutia natural populations and families in a nursery trial
- Pages
- 1–41
- DOI
- —
Abstract
The effects of induced water stress on adaptive morphological and growth seedling traits of Pinus brutia Ten were investigated in a nursery trial. For the study, six natural populations were sampled from contrasting sites located in the Mediterranean Region of Turkey. For each population, average 40 parent trees were randomly selected. Containerised seedlings were raised in Antalya Forest Nursery and laid out in a split plot design. When the seedlings were 14 months, water stress was applied to sub-plots. Height .(cm), diameter at collar (mm), bud set (%) and number of flushing were recorded, bud set was-observed weekly. There were highly significant differences (P
Özet
Bu çalışmada, su stresinin kızılcamın (Pinus brutia Ten.) bazı fidan büyüme ve adaptasyon özellikleri üzerine etkileri bir fidanlık çalışmasıyla incelenmiştir. Bu amaçla her populasyondan ortalama 40 adet olmak üzere altı doğal populasyonda toplam 240'ın üzerinde ağaçtan kozalak toplanmıştır. Deneme, örneklenen ailelerden elde edilen tüplü fidanlarla Antalya Orman Fidanlığı'nda bölünmüş parseller desenine göre kurulmuştur. Fidanlar 14 aylık olduklarında (15 Haziran 2000'de) parsellerin yansında su stresi işlemi uygulanmıştır. Eidan yaşama yüzdesi, fidan boyu, kök boğazı çapı, sürgün sayısı ve tepe tomurcuğu bağlama oranı gibi karakterler gözlenmiştir. Tepe tomurcuğuna ait fenolojik gözlemler stres uygulaması süresince haftalık olarak yürütülmüştür. Sulanan ve stres uygulanan fidanlar büyüme karakterleri bakımından istatistik olarak farklı bulunmazken, tomurcuk bağlama ve sürgün sayısı gibi adaptasyon ile ilgili karakterler için iki işlem arasında 0.001 olasılık düzeyinde anlamlı farklılık gözlenmiştir. Yaşama yüzdesi sulanan bloklarda (% 100) stres bloklarına (% 90) göre daha yüksektir. Su stresi, fidanların sürgün sayısını da önemli oranda düşürmüştür. Stres uygulaması sonunda tomurcuklu fidan sayısı oranı, stres bloklarında ortalama % 70 iken sulanan bloklarda ortalama % 99 olmuştur. Tomurcuk bağlama, sürgün sayısı ve büyümedeki toplam varyansın büyük bir oranı populasyoh ve populasyon içi aileler arası genetik farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Stres parsellerinde ölçülen; boy, sürgün sayısı ve tomurcuk bağlayan fidan sayısı bakımından populasyonlar arasında önemli oranda genetik farklılık bulunmuştur. Sürgün sayısı için bireysel kalıtım hem stres (0.02) hem de sulanan (0.01) bloklarda oldukça düşüktür. Stres bloklarında kalıtım değerleri boy (0.25, 0.15) ve tomurcuk bağlama (0.15, 0.00) açısından daha yüksek kalıtım değerine sahiptir. Araştırma sonuçlan, kızılcamda kuraklığa dayanıklılık bakımından özellikle populasyon düzeyinde önemli farklılıklar bulunduğunu ve bu farklılığın önemli düzeyde genetik kaynaklı olduğunu ortaya koymuştur. Stres koşullarında elde edilen daha yüksek kaynaklı kalıtım dereceleri, su stresine daha toleranslı genotiplerin seleksiyonunun etkili olabileceğini göstermektedir.