Observing Education through Art Perception of the West and East’s History of Mind: Artes Liberales and 'Ulümü ’l- Meşhür

Batı’nın ve Doğu’nun Zihin Tarihinde Eğitime Sanat Algısıyla Bakmaszrtes Liberales ve 'Ulümü ’l- Meşhür

Abstract

In order to construct knowledge and education systems, classification of sciences has been one of the most important topics in the history of civilizations. As it was the case in all historical periods since the beginning of the civilization, this topic received high attention in both the West and East’s history of mind in the Medieval. In both cultures, many studies were conducted about the disciplines to be taught in educational programs and much work had been produced which can be regarded as canonical. The extent that how one should be educated in order to gain an intellectual accumulation was investigated in both the West and East’s history of mind.With the purpose of teaching sciences, which sciences should be included in educational programs and how to classify these sciences were the main thoughts that led the West to construct artes liberales (humanities) model and the East to 'ulümü’l— meşhur. The works of three figures are of great importance regarding Studia humanitatis, the term that is used for the human sciences in the history of the West, and the artesliberales, which is the corresponding expression of the term in the Mediavel. These are Martianus Capella, Cossiodorus and Severinus Boethius. On the other hand, the 'ulâmü’l—meşhâr' which is classified for the use in the educational curriculum in the mind history of the East in the sense of the famous sciences has been examined in detail in Farabi, İbn Sînâ, Ihvan-i Safâ Râsals and Ibn Haldun. This study focuses on how the artes liberales and the 'ulümü’l—meşhür' which developed at the centre of skill/art focus based on common theoretical ground were dealt With in the education programs within the light of their own cultural foundations and geography.

Özet

Bilimlerin sınıflandırılması, bilgi ve eğitim sistemlerinin kurulmasına yönelik, en az bugün olduğu kadar uygarlık tarihi boyunca üzerinde özellikle durulan temel mevzulardan olmuştur. Uygarlığın başlangıcından günümüze kadar süregelen her tarihsel evrede olduğu gibi Ortaçağ devrinde de bu mesele, hem Batı hem de Doğu'nun zihin geçmişinde kendisine önemli yer edinmiştir. Her iki kültür coğrafyasında da konu ile ilgili olarak eğitim programlarında öğretilmesi gereken disiplinler hakkında çalışmalar yapılmış ve bu bağlamda kanonik sayılabilecek pek çok eser kaleme alınmıştır. Hem Batı'nın hem de Doğu'nun düşünce tarihinde, bir insanın entelektüel birikime sahip ohnası için nasıl bir öğrenim-öğretim sistemine dâhil olması gerektiği mevzusu dikkatle incelenmiştir. Bilimlerin öğretilmesi gayesi ile hangi bilim dallarının eğitim müfredatına eklenmesi gerektiği ve bu disiplinlerin nasıl bir sınıflamaya tabi tutulacağı üzerinde düşünülmüş, bunun sonucunda da Batı düşüncesinde beşerî bilimleri karşılayan artes liberales, Doğu'da ise aynı mahiyette 'ulümü'l-- meşhür kavramlarıyla terimselleşen modeller sistematize edilmiştir. Batı zihin tarihinde beşeri ilimler anlamında kullanılan stadta humanitatis ve bu terimin ortaçağ devrinde eğitim modeli olarak karşımıza çıktığı hali olan artes liberales üzerinde özellikle üç ismin çalışmaları büyük önem arz etmektedir. Bunlar Martianus Capella, Cossiodorus ve Severinus Boethius'tur. Buna mukabil Doğu'nun zihin tarihinde eğitim müfredatında kullanılmak üzere sınıflandırılan ve meşhur ilimler anlamına gelen 'ulâmü'l--meşhür ise Farâbî, İbn Sînâ, ihvân-ı Sara Risâleleri ve İbn Haldun'da teferruatlı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmada, ortak teorik zemine dayalı olarak beceri/sanat odağında gelişen artes liberales ile 'ulümü'l--meşhürun, kendi kültür daireleri içerisindeki oluşum serüvenleri ve yine kendi düşünce coğrafyaları kapsamındaki eğitim programlarında nasıl ele almdıkları üzerinde durulacaktır.