A PLEADING (LÂYİHA) TENDERING TO ABDÜLHAMID II ABOUT OPENING ELEMENTARY SCHOOLS AND PUBLIC SCHOOLS IN OTTOMAN MOTHERLAND AND INCREASING THE NUMBER OF THOSE SCHOOLS AND REHABILITATING THEM

OSMANLI MEMLEKETLERİNDE İLKOKULLAR VE UMUMİ MEKTEPLER AÇILARAK BU MEKTEPLERİN ÇOĞALTILMALARI VE ISLAH EDİLMELERİNE DAİR II. ABDÜLHAMİD'E SUNULAN BİR LAYİHA

Abstract

The word lâyiha is originally lâiha in Arabic and it has passed aslâyiha in Turkish. Those are the documents which were prepared by especially Ottoman statesmen, who went to Europe in the last periods of Ottoman, about development causes and country issues in Europe and which contain their detections and solutions. Though it isn t known who submitted the lâyiha we discuss, it is most likely to be submitted by Mehmed Sait Paşa (1838-1914), who was the grand vizier of Abdülhamid II and who led to the opening of several new schools and educational innovations, to Abdülhamid II. One of the solutions decided in education according to the related lâyiha was building primary schools and increasing and rehabilitating public schools, and it was stated that education would develop by means of building primary schools, supplying the salaries of teachers and yearly costs of schools, ensuring the children s school attendance, and keeping the schooling under supervision.

Özet

Lâyiha kelimesinin aslı Arapça lâiha olup, Türkçeye lâyiha olarak geçmiştir. Özellikle Osmanlının son dönemlerinde Avrupaya giden devlet adamlarının oraların gelişme sebepleri hakkında ve ülke meseleleri ile ilgili olarak hazırlayıp, tespit ve çözümler ifade edip, padişaha sundukları belgelerdir. Ele aldığımız lâyihanın kim tarafından sunulduğu bilinmemekle birlikte II. Abdülhamide yedi defa sadrazamlık yapmış ve eğitim yenilikleriyle ülkeye yaygın olarak çok sayıda yeni okul açılmasına vesile olmuş Mehmed Sait Paşa (1838-1914) tarafından II. Abdülhamide sunulmuş olması kuvvetle muhtemeldir. İlgili layihaya göre eğitim alanında alınması kararlaştırılan tedbirlerden birisi de ibtidai mektepler inşası ve umumi mekteplerin artırılıp ıslah edilmesi olup, ibtidai mekteplerin inşası sureti ve öğretmenlerin maaş ve mekteplerin senelik masrafının tedarik edilmesi ve çocukların mekteplere devam zorunluluğunun sağlanması, tedrisatın teftiş altında bulundurulmasıyla eğitimin gelişeceği ifade edilmekteydi.