The State Men of Turkish and Mongolian Period in Sa‘dî-i Şîrâzî's Persian Poems

Sa‘dî-i Şîrâzî'nin Farsça Şiirlerinde Türk ve Moğol Dönemi Devlet Adamları

Abstract

The XI-XIV centuries, which had an important place in the Medieval Near East history in terms of political, military and cultural changes, is a period in which the domination of Turkish-Mongolian origin dynasties was experienced intensely in the geography. This age of change and transformation has brought Persian literature to a different process in every field, and Persian literature has been greatly influenced by the socio-economic structure and political formations in this historical course. Sa‘dî-i Şîrâzî, who lived in this process, who reflects the rulers of his period and the periods before him, and one of the famous counseling masters of the Mongolian period, presents these statesmen as an factor of advice and instruction in his works with the effect of the circumstances. With this approach, we aim to evaluate the medieval Turkish-Mongolian statesmen in the poet's work from the perspective of Sa‘dî-i Şîrâzî by exemplifying the poet's poems.

Özet

Orta Çağ Yakındoğu tarihinde siyasi, askerî vekültürel değişimlerin açısından önemli bir yeresahip olan XI-XIII. yüzyıllar, Türk-Moğol kökenlihanedanların hâkimiyetlerinin coğrafyada yoğunolarak yaşandığı bir dönemdir. Bu değişim vedönüşüm çağı Fars edebiyatını her alanda farklı birsürece getirmiş, bu tarihî seyir içerisindesosyoekonomik yapı ve siyasi oluşumlardan Farsedebiyatı da fazlası ile etkilenmiştir. Bu etkileşimsüreci, Fars edebiyatı alanında eser veren şair veyazarların eserlerinde Türk-Moğol devletadamlarından doğal olarak yoğun bir şekilde sözetmelerine sebep olmuştur.Bu süreç içerisinde yaşayan, eserlerinedöneminin ve kendisinden önceki çağlarınhükümdarlarını yansıtan ve Moğol dönemininünlü nasihat ustalarından ve müeddiplerindenSa‘dî-i Şîrâzî, içinde bulunduğu şartların etkisi ileeserlerinde bu devlet adamlarını nasihat ve ibretunsuru olarak sunmaktadır. Bu yaklaşım tarzı ileşairin eserinde yer alan Orta Çağ Türk-Moğoldevlet adamlarını şairin şiirleri ile örneklendirerekSa‘dî-i Şîrâzî’nin bakış açısıyla değerlendirmeyive Fars edebiyatı disiplini içerisinde Türk-Moğoltarihine dair verileri farklı bir şekilde sunmayıamaçlamaktayız.