Analysis of Zübdetü't-Tevârih by Mustafa Âlî of Gelibolu

Abstract

Mustafa Âlî of Gelibolu is the most famous bureaucrat and historian ofthe 16th century. He wrote a lot of works in his short life. One of these isZübdetü't- Tevárih. The works is made up of an introduction, four chaptersand a conclusion part. Âlî gives information about such notions as Nebi,Resul and Ulu'l Azm after explaning how he wrote the book. In the firstchapter, he provides detailed information about Adam, Sit, Enoch, Noah,Hud, Salih, Abraham, Ishmael, Lot, Isaac, Jacob, Joseph, Job, Suayb, Moses,Jonah, David, Solomon, Zechariah, John and Jesus respectively. In this respect, the work resembles a history of the prophets. Mustafa Âlî mentionsthat he has translated İşrâku't-Tevârih by Kara Yakub b. Idris el-Karamânîfrom Arabic and extended it. That book by Mustafa Âlî of Gelibolu is significant in that it reflects the aproach of the intellectuals and Ottoman people towards the history of the prophets

Özet

Gelibolulu Mustafa Âlî XVI. yüzyılın en meşhur bürokrat ve tarihçisidir. Kısa süren yaşamına pek çok eser sığdırmıştır. Bu eserlerden birisi deZübdetü't-Tevârih'tir. Eser bir mukaddime, dört tabaka ve hatimeden oluşmaktadır. Âli eserinin girişinde eseri nasıl yazdığını anlattıktan sonra mukaddimesinde Nebî, Resul ve Ulu'l-Azm kavramları hakkında bilgilervermektedir. Birinci tabakada sırasıyla Hz. Âdem, Hz. Şît, Hz. İdrîs, Hz.Nuh, Hz. Hud, Hz. Sâlih, Hz. İbrahim, Hz. İsmail, Hz. Lut, Hz. İshak, Hz.Yakub, Hz. Yusuf, Hz. Eyyub, Hz. Şuayb, Hz. Musa, Hz. Yunus, Hz.Davud, Hz. Süleyman, Hz. Zekeriya, Hz. Yahya ve Hz. İsa adlı peygamberlerden ayrıntılı olarak bahseder. Bu yönüyle eser bir peygamberler tarihihüviyeti taşır. Âlî, eserini Kara Yakub b. İdris el-Karamânî'nin Arapçaolarak kaleme alınmış İşrâku't-Tevârih adlı kitabından genişleterek tercüme etmiştir. Âlî'nin yazdığı bu eser XVI. yüzyıl Osmanlı toplumu ve aydınının peygamberler tarihine bakışını yansıtması sebebiyle önemlidir