The Demographic Structure of Kırkuk

Abstract

The Kirkuk region has been the center of attraction for the Turks coming from Central Asia as of Abbasid period and even before Islam and the conguest of Anatolia for its abundant resources along with its importance as being located on historical cross-roads. Kirkuk was occupied by Tuğrul Bey, the Great Seljuk Khakan, in 1055, and became an Ottoman territory in 1517. The first official census in the Kirkuk Sanjak, which is composed of Kirkuk, Dakuk and Nilkaz districts and situated in the east of "Cezire" region between Tigris and Euphrates in Northern Iraq, was made in 1560's within the period of Suleiman the Magnificient (1520-1566). No other census based on nationality has been carried out until 1920 in Kirkuk, where Turks formed 90 % of the population, but only some records relying on religious faith have been witnessed. The Turkish dominated demographic structure of the region, being regarded as a threat, has been incomprehensively subjected first to Arabization then to Kurdization by the Iraqi governments as well as by the English by various deceitful policies. According to a census held in 1920, Turks constituted the 50 % of the population in the regions left to Iraq by the Lausanne Treaty. Moreover, this ratio reached to 90 % in the city of Kirkuk. Even after the seperation of the Iraqi Turkomans from Türkiye, they have preserved and maintained their Turkish identities despite the prevailing oppressions and massacres. Neither Arabs nor Kurds have ever constituted the majority in Kirkuk throughout the history.

Özet

Kerkük Bölgesi; tarihi bir yol olmasının yanında, sahip olduğu yeraltı kaynakları ve mümbit toprakları nedeniyle, İslamiyet'ten ve Anadolu'nun fethinden önce Türklerin ilgisini çekmiş ve Orta Asya'dan gelerek özellikle Abbasi döneminden itibaren yoğun olarak bu bölgelere yerleşmişlerdir. Kerkük, 1055 yılında Büyük Selçuklu Hakanı Tuğrul Bey tarafından ele geçirilmiş, 1517 yılında da Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1560'lı yıllarda, Kuzey Irak bölgesinde Dicle ve Fırat nehirleri arasında kalan "Cezire" bölgesinin doğusunda yer alan Kerkük, Dakuk ve Nilkaz nahiyelerinden meydana gelen Kerkük Sancağında ilk resmi nüfus sayımı, Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1520-1566) yapılmıştır. %90'ı Türklerden oluşan Kerkük'te 1920 yılına kadar milliyet esasına dayalı başka bir nüfus sayımı yapılmamış, dini inançlara göre tutulan kayıtlara rastlanılmıştır. Bölgenin Türk çoğunluklu demografik yapısı; anlaşılmaz bir biçimde başta İngilizler, müteakiben Irak yönetimleri tarafından, potansiyel tehlike görülüp çeşitli hilelerle değiştirilerek, önceleri Araplaştırma daha sonra Kürtleştirme politikaları ile karşı karşıya kalmıştır. Lozan Antlaşması sonrası Irak'a bırakılan Kerkük bölgesinin, 1920 yılında yapılan nüfus sayımında %50'si Türk idi. Bu oran Kerkük şehrinde ise % 90'ı bulmakta idi. Irak Türkmenleri Türkiye'den koparıldıktan sonra, çeşitli baskılara ve katliamlara rağmen, Türklüklerini koruyabilmişlerdir. Tarihin hiçbir döneminde Kerkük'te, ne Araplar ne de Kürtler çoğunluğu sağlayabilmiştir.