BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA BİTLİS VE MUŞ’UN KURTARILMASI VE MUSTAFA KEMAL PAŞA’NIN ROLÜ

Özet

Büyük güçler tarafından “hasta adam” olarak değerlendirilen Osmanlı Devleti’nin paylaşılması süreci, Trablusgarp Harbi ile başlamış ve İstiklal Harbi’ne kadar sürmüştür. Bu süreçte Osmanlı ordusu ve Mehmetçik, çok değişik coğrafyalarda ve cephelerde büyük fedakârlıklar göstererekmücadeleetmiştir.AncakOsmanlıDevletikendisine karşı yürütülen bu paylaşım mücadelesine karşıkoymayaçalışırkensiyasal,diplomatik,ekonomikveaskerî alanlarda yaşanan sorunlara ilave olarak savaşların uzun yıllar sürmesi nedeniyle kendi ordusunun personel ve malzeme destekleme imkânları azalmış, sonuç olarak itilaf hâlindeki muhasımlarıyla baş edebilmekten oldukça uzak bir hâle gelmiştir. BalkanHarbi’nitakipedensüreçte,Osmanlıordusununyenidentoparlanmasınayönelikyapılan çalışmalararağmenBirinciDünyaSavaşı’nın başlangıcında, özellikle Ruslara karşı Doğu Cephesi’nde yapılanharekâttabüyükkayıplarverilmişvebirliklerinmoral/motivasyonu zarar görmüştür. Anafartalar kahramanı Mustafa Kemal Paşa emir komutasındaki 16’ncı Kolordu Komutanlığının Muş ve Bitlis bölgesinde gerçekleştirdiği ve 8 Ağustos 1916 tarihinde Muş ve Bitlis’in kurtarılmasıyla sonuçlanan harekât, Türk harp tarihinde kazanılan önemli zaferler arasında yerini almıştır. BukapsamdaAskerîTarihveStratejikEtüt(ATASE)DaireBaşkanlığıArşivindeyeralanbelgelerbaşta olmak üzere süreli yayınlar ile yerli ve yabancıliteratür taramasıyla hazırlanan makalenin amacı; Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi’nde yaşanan gelişmeler, Bitlis ve Muş’un kurtarılması ile Mustafa Kemal Paşa’nın bu harekâta katkısını araştırmacıların dikkatine sunarak yapılacak yeni çalışmalara ışık tutmaktır.