The Rising Voice from the lodge of Progress and the Idea of Evolution: Translation and Analysis of the Name of “Darvin’e Cevab: İrşadu’l-Ğâvîn BiReddi Nazariyeti Feylesof Darvin”

Terakki ve Tekâmül Meselesine Tekkeden Yükselen Bir Ses: “Darvin’e Cevab İrşadu’l-Ğâvîn Bi-Reddi Nazariyeti Feylesof Darvin” İsimli Risalenin Çeviri Yazısı ve Tahlili

Abstract

In this article, the transcription of a manuscript on the main issues of Ottoman modernization, the idea of evolution and evolution, its connection with the Darwinian Theory, the comparison of the claim that man came from ape with the belief of creation and finally the criticism of Darwinian philosophy will be given; the content of the manuscript will be evaluated. The author of this manuscript named Darvin’e Cevab İrşadu’l-Ğâvîn Bi-Reddi Nazariyeti Feylesof Darvin is Mehmed Elif Efendi, who was a sheikh from 1980 until the year of 1926, when the lodges were closed in the Eyüp Hasîrîzâde Dergâhı, one of the most important lodges of Ottoman Istanbul. This manuscript, probably written in the early yearsof the Republic, was only the name of this manuscript known until 2016. On the occasion of this manuscript, it will be examined how the concept of evolution and evolution discussed in different circles in the last period of the Ottoman Empire was understood and analyzed by a sufi.

Özet

Bu makalede, Osmanlı modernleşmesinin temel meselelerinden terakki vetekâmül fikrini, bunun Darvin nazariyesi ile irtibatını, Hz. Âdem’in yaratılışinancıyla insanın maymundan geldiği iddiasının mukayesesini, nihayet Darvincifelsefenin tenkidini ihtiva eden bir yazmanın çevrimyazısı verilecek, yazmanınmuhtevası tahlil edilecektir. Darvin’e Cevab İrşadu’l-Ğâvîn Bi-Reddi NazariyetiFeylesof Darvin isimli bu yazmanın müellifi, Osmanlı İstanbulu’nun en mühimtekkelerinden Eyüp Hasîrîzâde Dergâhı’nda 1880’den tekkelerin sırlandığı1926’ya kadar postnişin olan Mehmed Elif Efendi’dir. Muhtemelen Cumhuriyet’inilk yıllarında yazılan bu yazmanın, 2016’ya kadar literatürde sadece ismibilinmektedir. Bu yazma vesilesiyle, Osmanlı’nın son döneminde farklımahfillerde tartışılan terakki ve tekâmül fikrinin bir tekke müntesibi tarafındannasıl anlaşılıp tahlil edildiği ortaya konulacaktır.