The firt farmers of nortwest Anatolia: Graveyards and burials

Abstract

Thanks to twenty years of archaeological research, the eastern Marmara region has begun to shed light on the earliest sedentarisation in northwest Anatolia by farmers. These farmers herded sheep, goat, cattle and pig and cultivated a large array of edible plants. One of the characteristics of these farming communities was their care for the deceased. This article presents an outline of the results of our study of the human remains which were successively excavated at Ilıpınar in the west alluvial plain of the İznik Lake, at Menteşe and Baran in the plain of Yenişehir, and at Aktopraklik, east of Ulubat Lake. A remarkable detail of the mortuary customs in the eastern Marmara region was the burying of the dead on wooden boards. The corpses were probably carried to the grave and lowered into the grave pit on a bier, the remains of which were discovered in three of the four settlements. Another trait is the occurence of a groove or sulcus in the front teeth of a number of individuals from Ilıpınar, Menteşe and Aktopraklik. Without exception these sulci were recorded on the front teeth of women probably resulting from tasks such as wool and flax spinning and weaving. Among the diseases common in Neolithic communities were osteoarthritis and anemia. Osteoarthritis is age and labour related and was accordingly found on adults of our population. Anemia, which was probably due to malaria at Ilıpınar, was held responsible for the high death rate of infants.

Özet

Kuzeybatı Anadolu'da ilk yerleşik hayata geçiş süreci, Doğu Marmara Bölgesi'nde yirmi yıl boyunca sürdürmüş olduğumuz bir dizi arkeolojik kazı ve araştırmaların sonucunda aydınlanmaya başlamıştır. Bölgenin ilk çiftçileri, koyun, keçi, sığır, domuz vb. hayvan sürülerini güderken; çok çeşitli yenilebilir bitkileri de ekip, dikmeye başlamışlardı. Bu küçük çiftçi topluluklarının en belirgin özelliklerinden birinin de, ölülerini gömerken göstermiş oldukları özen olduğunu biliyoruz. Bu yazıda, İznik Gölü'nün batısındaki alüvyon düzlüklerinde yer alan Ilıpınar; Yenişehir Ovası'ndan iki yerleşme, Menteşe ve Barcın ile Ulubat Gölü'nün doğusunda bulunan Aktopraklik kazılarında açığa çıkarılan mezarlar ve insan kalıntılarının analiz sonuçlarına yer verilmektedir. Doğu Marmara Bölgesi'nde dikkate değer bir ölü gömme âdeti olan ahşap sedyelerin kullanımının, Anadolu'nun sadece bu bölgesine özgü olup olmadığını henüz bilmiyoruz. Bir diğer ilgi çekici bulgu ise, Ilıpınar, Menteşe ve Aktopraklık'tan ele geçen kadın iskeletlerinin ön dişlerinde saptanan, keten ip, yün eğirme / dokuma faaliyetleri ile ilişkilendirilebilecek aşınma izleridir. Bölgenin yaygın sağlık sorunlarının başında artroz ve kansızlığı sayabiliriz. Anemi, dönemin sık karşılaşılan rahatsızlıklarından biri olmakla birlikte, Ilıpınar'da özellikle kadın ve çocuklarda görülen bu hastalığın muhtemelen çevredeki bataklık alanların tetiklediği sıtmanın bir neticesi olduğunu düşünüyoruz.