HORSE BURIAL TRADITION AND PRACTICES IN ANATOLIA FROM THE BEGINNING TILL THE END OF THE IRON AGE

Başlangıcından Demir Çağı Sonuna Kadar At Gömme Geleneği ve Anadolu’daki Uygulamaları

Abstract

Palaeolithic cave paintings depict human interaction with horses in art and the relationship between the horse and human beings throughout the ages, in cultural, economic, as well as in political and military life, has had an important place. The horse for the steppe communities in the world was an essential means of transport and even today has not lost its importance in passenger transport, with the horse retaining its importance and value over the course of time. In the choice of made through the tradition of burying the dead there are geographic, cultural and community factors and differences that define and exhibit a set of practices that provide important data for identification. In the 4th millennium B.C., a significant burial tradition spread in waves starting from Eurasia of burying people’s horses together with the deceased. To date studies conducted concerning the burial traditions in the East, including the written sources from China, to Britain in the West, and even over a geographical spread to North America provide evidence of this type of burial practice. Our work concerning this first tradition, its geographical spread and major centres are evaluated, then the evidence in Anatolia concerning burial practices, are discussed in chronological order to the end of the Iron Age. The practice of the burial with horses in a planned way in Anatolia seems to be mainly concentrated in the Iron Age, but beginning in the Early Bronze Age graves and with the Hittites continuing it in the 2nd millennium B.C. During this period, there were contacts with the Eurasian nomads of Anatolia, especially as a society with that of the Cimmerian-Scythian, where tradition in this respect is thought to be the main factor in its spread. However, recently conducted studies have shown this burial practice re dated to 780-770 B.C., at the Gordion tumuli KY. It awaits the results of future archaeological finds from the period of about a century before the Cimmerian invasions in the 7th century B.C., to determine from these finds the nature of the cultural continuity and of the degree of influence from this long and deep relationship with nomadic culture

Özet

İlk olarak Üst Paleolitik Çağ mağara resim sanatı sayesinde insanoğluyla etkileşimine dair bilgi sahibi olduğumuz atlar, çağlar boyunca insanoğlunun kültürel, ekonomik, siyasi ve askeri yaşantısında önemli bir yere sahip olmuştur. Bozkır toplumlarında günümüzde de önemini yitirmeyen bir binek ve taşıma aracı olarak görülen atların, insanoğlunun düşün dünyasındaki konumu zamanla değişime uğrasa da değerini korumuştur. Ölü gömme gelenekleri gerek coğrafi, gerekse kültürel farklılıklar sergileyen ve toplumların kimliklendirilmesi noktasında önemli veriler sağlayan uygulamalar bütünüdür. MÖ 4. binyılda Avrasya'dan başlayarak dalgalar halinde yayılan önemli bir ölü gömme geleneği ise insanların atlarıyla birlikte gömülmesi uygulamasıdır. Bugüne değin yürütülen çalışmalar ve yazılı kaynaklar at gömme geleneğinin doğuda Çin'den batıda Britanya'ya ve hatta Kuzey Amerika'ya kadar çok geniş bir coğrafyaya yayıldığını göstermektedir. Çalışmamız içinde öncelikle geleneğin uygulandığı coğrafyalar ve başlıca merkezler değerlendirilmiş, daha sonra at gömme uygulamasının Anadolu'daki yansımaları, başlangıcından Demir Çağı sonuna kadar kronolojik olarak ele alınmıştır. Atın, önceden planlı bir şekilde mezara konulması uygulaması Anadolu'da İlk Tunç Çağı'nda başlamış, MÖ 2. binyılda Hititlerle devam etmiştir. Uygulamanın Anadolu'da esas olarak Demir Çağı içinde yoğunlaştığı anlaşılmaktadır. Bu dönemde, özellikle Kimmer-İskit gibi Avrasyalı göçebe toplumların Anadolu'yla olan temasları, geleneğin burada da yaygınlaşmasının ana etkeni olarak görülmektedir. Buna karşın yürütülen son çalışmalar sonucunda tarihi MÖ 780-770 yıllarına çekilen Gordion KY Tümülüsü'nde görülen at gömme uygulamasının varlığı oldukça ilgi çekicidir. MÖ 7. yüzyılın başlarında gerçekleştiğine inanılan Kimmer istilasından neredeyse bir yüzyıl öncesine dayanan bulguların kültürel devamlılığa mı yoksa konar-göçer toplumlarla bilinenden çok daha derin bir ilişkiye mi işaret ettiği gibi sorulara henüz yanıt verilemese de bu konunun arkeoloji bilimi kapsamında sorgulanması gerekmektedir