CHURCHES IN USKUDAR

Abstract

Üsküdar is a district of Istanbul, on the Asiatic shore of the Bosphorus. A basilical church of 11th-13th cent. A.D. was found during the Marmaray rescue excavations in Üsküdar. This church seems to be the oldest one in this part of Istanbul. Medieval sources, however, report about a church of 5th cent. which should be earlier than the Marmaray Basilica. In today’s Üsküdar, one of the most important historical place and oldest-established residential area of Istanbul, there are nine churches which are still active. These churches are not only important for the history of Üsküdar, but also are meaningful in understanding the communal life style of various communities in Üsküdar. They are located in the districts of Kuzguncuk, Selamsız-Bağlarbaşı, Çengelköy and Kandilli. Four of them are Armenian Apostolic, and five of them are Greek Orthodox churches. The Armenian ones are Sourp Krikor Loussavoritch (Saint Gregory the Illuminator; first built 1835, rebuilt 1861) in Kuzguncuk, Sourp Karapet (Saint John the Baptist; first church on the site, 1590; present building built 1888) in Bağlarbaşı (Yenimahalle), Sourp Khatch (Holy Cross; built 1676, rebuilt 1880) in Selamsız and Sourp Yergodasan Arakelots (The Twelve Holy Apostoles; 1846) in Kandilli. Most of these churches were built in the 19th cent., although their first building phase goes back to earlier times. The oldest one is Surp Garabed Armenian Church that should be built in the 16th cent. The Greek Orthodox churches are Agios Panteleimon (St. Pantaleon; 1831), Hagios Georgios (St. George; 1821) both in Kuzguncuk, Prophetes Elias (Prophet Elijah; 1804-1831) in Bağlarbaşı, Hagios Georgios (1830) in Çengelköy and Christus Metamorphosis (Transfiguration of Jesus; 1810) in Kandilli. Most of these churches are also from the 19th cent.; likewise Armenian churches their original building date go back to earlier periods.

Özet

Üsküdar’da gerçekleştirilen Marmaray Projesi kapsamındaki arkeolojik kurtarma kazılarında, büyük olasılıkla bir dinî yapı olması gereken ve MS 11.-13. yüzyıllara tarihlenen bazilikal bir yapı ortaya çıkarılmıştır. Bu yapı, şu ana kadar Üsküdar’da keşfedilmiş en eski bazilikal yapılardan biri olsa da Üsküdar’daki en erken kilise yapılarının MS 5. yüzyılda inşa edildiği bilinmektedir. İstanbul’un en önemli tarihî ilçelerinden biri olan Üsküdar’da, aktif olarak varlığını sürdüren dokuz adet kilise bulun-maktadır. Bu kiliseler, Üsküdar’ın hem tarihine ışık tutmakta, hem de farklı kültürlerin aynı topraklar-daki birlikteliğine dair en anlamlı örnekler arasında yer almaktadır. Kuzguncuk, Selamsız-Bağlarbaşı, Çengelköy ve Kandilli semtlerinde konuşlanan bu kiliselerden dört tanesi Gregoryen, beş tanesi ise Rum Ortodoks kilisesidir. Kuzguncuk Surp Krikor Lusavoriç (1861), Bağlarbaşı (Yenimahalle) Surp Garabed (1888), Selamsız Surp Haç (1830) ve Kandilli Surp Yergodasan Arakelots (1846) kiliseleri, Üsküdar’ın Gregoryen kiliseleridir. Bu kiliseler 19. yüzyıl içinde son hâllerine kavuşsalar da ilk yapım tarihleri bu yüzyıldan daha eskiye gitmektedir. Bu kiliseler arasından orijini en eski olan Surp Garabed Gregoryen Kilisesi’nin 16. yüzyılda kurulduğu bilinmektedir. Kuzguncuk Hagios Panteleimon (1831), Kuzguncuk Hagios Georgios (1821), Bağlarbaşı Prophetes Elias (1804), Çengelköy Hagios Georgios (1830) ve Kandilli Khristos Metamorphosis (1810) kiliseleri ise Üsküdar’daki Rum Ortodoks kiliseleri-dir. Bu kiliseler de Üsküdar’daki Gregoryen kiliseleri gibi son hâllerini 19. yüzyıl içinde bulmuşlardır; ancak kuruluş tarihleri çok daha eskiye gitmektedir.