THE LEGEND OF SIR ALİ / SIRALI / SIRÇALI MASJID’S MIHRAP

Abstract

Since the Anatolian Seljuk period, construction activities of Turkish Islamic Architecture have been started in Niğde and its surroundings using yellow trachite and basalt materials, which are regional materials. These historical works, which have survived from the Anatolian Seljuk State, İlhanlı, Karamanoğulları and Ottoman Empire periods, still continue to be one of the important structural elements of the city of Niğde. Mosques and masjids are among our religious architectural works. Each mosque / masjid built in the Turkish Islamic Geography contributed to the socio-cultural development of the neighborhood and the region where it was built. Mosques and masjids usually took the names of the region, neighborhood or important people they live in. During the historical process, Sır Ali / Sıralı / Sırçalı Masjid was named with the neighborhood where it is located. When scientific researches and restoration studies on Sır Ali Masjid are evaluated; It has been determined that there are many changes in the architecture of the masjid, there are two different legend as repair and verse of the Koran, but there are no construction legend. Researchers tried to date the building with the literature review of the building elements and resources. It is understood that the legend in the mihrap of the mosque appeared in the restoration works carried out by Kayseri Regional Directorate of Foundations between 2012-2014. The legend and archive information of the period in the mihrap were evaluated in order to be able to date the building that was mentioned as a mosque in the literature, and to have information about its building and its type. The legend of the masjid contains the information that the mosque was built as a mosque by Haci Mehmet / Mohammed bin Hodja Ahmed in the year Anno Hegirae 951 (The Gregorian calendar 1544-1545).

Özet

Niğde ve çevresinde, Anadolu Selçuklu Devleti döneminden itibaren (XI. yüzyıl), bölgesel malzemeler olan; sarı trakit ve bazalt malzeme kullanılarak Türk İslam Mimarisi inşa faaliyetleri başlanmıştır.Anadolu Selçuklu Devletinden başlayıp, İlhanlı, Karamanoğulları ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinden günümüze kadar ayakta kalabilen bu tarihi eserlerimiz, halen Niğde Kent dokusunun, yapısalelemanlarından olmaya devam etmektedirler.Cami ve mescitler dini mimari eserlerimizdendir. Türk İslam coğrafyasında inşa edilen her cami/mescitinşa edildiği mahalle ve bölgenin sosyo kültürel gelişimine katkıda bulunmuştur. Cami ve mescitlergenelde bulundukları bölgenin, mahallenin ya da önemli kişilerin isimlerini almışlardır. Tarihi süreçiçerisinde Sır Ali/Sıralı/Sırçalı Mescidi de bulunduğu mahalleyle birlikte adlandırılmıştır.Sır Ali Mescidi ile ilgili bilimsel araştırmalar ve restorasyon çalışmaları değerlendirildiğinde; Mescidinmimarisinde birçok değişiklik olduğu, tamir ve ayet olmak üzere iki farklı kitabenin mevcut olduğufakat inşa kitabesinin literatür çalışmalarında, bulunmadığı saptanmıştır. Araştırmacılar yapı elemanları, kaynak literatür taramalarıyla yapıyı tarihlendirmeye çalışmışlardır. Kayseri Vakıflar BölgeMüdürlüğü tarafından 2012- 2014 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarında, caminin mihrabında bulunan kitabenin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.Literatüre cami olarak geçen yapıyı tarihlendirebilmek, banisi ve yapı türü hakkın da bilgi sahibi olmakiçin mihrapta yer alan kitabe ve döneme ait arşiv bilgileri değerlendirilmiştir. Kitabede mescidin H.951-1544-1545 M. yılı içerisinde Hacı Mehmet/Muhammed bin Hoca Ahmed tarafından mescit olarak bina edildi bilgisi yer almaktadır. Günümüzde “Sır Ali Cami” isminin, sonradan mahallenin ismidoğrultusunda ya da avluda bulunan Sır Ali mezarından dolayı verildiğini düşünülmektedir.