NECROPOLEIS OF EDESSA

Abstract

The ancient city of Edessa was first founded by Seleucids in 303-302 BC inside the provincial borders of Şanlıurfa, and when Seleucids retreated from the area, Arameans formed a new kingdom in this region in 132 BC. This kingdom existed for around 500 years, and in addition to leaving behind many archeological works, it also stood out with its Necropolis sites. As a result of our excavation and cleanup work in collaboration with Şanlıurfa Museum in recent years, rock graves have been uncovered in three main Necropoleis. In addition, according to the researches that were carried out, many Necropolis sites have been discovered in the districts of Şanlıurfa. Of those, the Kale Eteği Necropolis and the Kızılkoyun Necropolis are located within the city center, whereas the Soğmatar necropolis is 60 km away from it. The two big Necropoleis inside the city center and the Necropoleis in the districts display architectural properties from the Roman era, while the Soğmatar Necropolis has the architectural properties of Early Bronze Age and Roman era rock graves. More than 200 rock graves have been uncovered as a result of the excavation and cleanup work, and their properties differ in terms of their architectural plans. The most common types of graves are ladder dromos, one-roomed and 3-Arcosolium graves. Furthermore, multiple room and multiple arcosolium graves and mosaic floor graves can also be found. Monumental plan rock graves, vaulted rock graves and rock graves with the facade of a temple are also quite remarkable. The data that were obtained from the graves show that in the graves, there is a tradition for the cult of the dead. Also, these data have played an important role in dating these graves.

Özet

Edessa antik kenti, ilk olarak MÖ 303-302 yılında Seleukoslar tarafından Şanlıurfa ili sınırları içerisindekurulmuş, sonrasında Seleukoslar bölgeden çekilince de MÖ 132 yılında Aramiler bu bölgede yenibir krallık kurmuştur. Bu krallık yaklaşık olarak 500 yıl varlığını sürdürmüştür, günümüze pek çokarkeolojik eser bırakmaları yanında Nekropol alanları ile de ön plana çıkmıştır. Son yıllarda ŞanlıurfaMüzesi ile birlikte yapmış olduğumuz kazı ve temizlik çalışmaları sonucunda 3 ana Nekropol’de kayamezarları ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca yapılan araştırmalarda Şanlıurfa ilçelerinde pek çok Nekropol alanıtespit edilmiştir. Bu nekropollerden Kale Eteği Nekropolü ve Kızılkoyun Nekropolü Şanlıurfa şehir merkezinde yer alırken, Soğmatar nekropolü İl merkezinden 60 km uzaklıkta yer alır. Şehir merkezindekiiki büyük Nekropol ve ilçelerdeki Nekropoller Roma dönemi, Soğmatar Nekropolü Erken Tunç Çağ’ı veRoma dönemi kaya mezarları mimari özellikleri göstermektedir. Kazı ve temizlik çalışmaları sonucundagün yüzüne çıkarılan 200’ün üzerindeki kaya mezarı mimari plan olarak farklı özelliklere sahiptir. Ensık rastlanılan mezar tipi, merdivenli dromoslu, tek odalı ve 3 Arcasoliumlu mezarlardır. Bunun yanında çok odalı ve çok arcasoliumlu mezarlar ve mozaik tabanlı mezarlarda görülür. Anıtsal planlı kayamezarları, tonozlu kaya mezarları ve tapınak cepheli mezarlar da dikkat çekicidir. Mezarlardan elegeçen veriler, mezarlarda ölü kültü geleneğinin olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu veriler, mezarlarıntarihlendirmesinde de önemli bir rol oynamıştır.