ARCHAEOLOGY AND HISTORY OF GEREDE IN ANTIQUITY AND BYZANTINE PERIOD: AN ASSESMENT ON CRATEA-FLAVIOPOLIS THROUGH FORMERLY PUBLISHED INSCRIPTIONS AND COINS

Eskiçağ’da ve Bizans Dönemi’nde Gerede İlçesi Arkeolojisi ve Tarihi: Bilinen Yazıt ve Sikkelerin Işığında Krateia-Flaviopolis Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

During the Roman period Cratea-Flaviopolis, today’s Gerede in the Turkish province of Bolu was an important knot of the crossroads leading to an access to the Black Sea area from Bithynia and Galatia through Paphlagonia. In this paper ancient written sources on Cratea-Flaviopolis, its localization, ancient roads and routes around it, its history during the classical antiquity as well as Byzantine period, its epigraphy and coinage as well as its peripherial countryside with main archaeological finds are presented. The most important epigraphic evidence from this Roman city is an honorary inscription for Caracalla from A.D. 210/211 which is fixed in the courtyard of the so-called Yeni Camii of Gerede. This is a large hexagonal white limestone statue base with round and flat top. Some scholars are willing to relate this inscription to Marcus Domitius Valerianus, the consul suffectus in A.D. 238/239, from Prusias on the Hypios who may well have originated in the area of Gerede. The dedication to Caracalla was completed thanks to a dedication to Septimius Severus which was previously known. Finally some further epigraphic evidences from and around Cratea-Flavopolis from former publications as well as coinage of the city are presented and evaluated in detail.

Özet

Roma Dönemi’nde Krateia-Flaviopolis kenti bugünkü Bolu İli, Gerede İlçesi’nde konumlanmış olup,Bithynia ve Galatia Bölgelerinin Paphlagonia Bölgesi üzerinden Batı Karadeniz’e ulaşmasını sağlayan yollarının kavşaklarının birleştiği bir noktada kurulmuştu. Bu makalede, eski yazılı kaynaklardaKrateia-Flaviopolis ile ilgili verilen bilgiler, kentin lokalizasyonu, yakınından geçen eski yollar ve güzergâhlar, Eskiçağ ve Bizans Dönemi’ndeki tarihi, epigrafisi ve sikkeleri ile çevresindeki kırsal alan ve bualana ilişkin arkeolojik bulgular tanıtılmaktadır.Kentin Roma Dönemi’ne dair en önemli epigrafik buluntusu, Gerede Yeni Camii’nin avlusunabetonlanmış ve MS 210/211 yıllarında Roma İmparatoru Caracalla için dikilmiş olan bir onurlandırmayazıtıdır. Bu yazıt altıgen formlu olup, yuvarlak ve düz bir üst kısma sahiptir ve büyük boyutlu, altıgen, beyaz kireçtaşı bir heykel kaidesi üzerine yazılmıştır. Bazı araştırmacılar bu yazıtı Prousias prosHypio'da (Düzce-Konuralp) yaşamış olan, ancak Gerede yöresinde doğmuş olabilecek, MS 238/239yıllarında Galatia eyaletindeki Roma imparatorluk yönetiminde üst düzey görevler almış MarcusDomitius Valerianus isimli bir kişiden bahseden bir başka yazıt ile ilişkilendirmek istemektedirler.Gerede’de bulunan ve İmparator Caracalla’ya adanmış bu yazıt, daha önce bilinen ve İmparatorSeptimius Severus’a adanan diğer bir yazıt sayesinde tamamlanabilmiştir.Makalede son olarak daha önce yapılmış epigrafik yayınlardan, Krateia-Flaviopolis ve çevresindekibaşka diğer epigrafik bulgulara ve kentin sikkelerine ilişkin veriler bir araya getirilerek ayrıntılı birşekilde değerlendirilmiştir