[THE FIRST HALAF FINE WARE FROM TİGRİS VALLEY IN TURKEY AND ITS CULTURAL INTERACTION]

Abstract

The Tigris Valley within the Turkish boundaries, not very well known archaeologically, was investigated more comprehensively particularly with the Ilısu Dam Salvage excavations and surveys that commenced in about 2000. In this context, relatively more information was obtained regarding the Late Neolithic Period, and hence the Halaf Period, of the region concerned. In this paper, the Transition to Halaf Phase (circa 6100-5950 BC), defined as the process between the pre-Halaf and Early Halaf periods and bearing the cultural traces of both stages, was addressed in the context of the Painted Fine Ware – the typical ceramic ware of the period in question. Within this scope, Painted Fine Ware was discovered in four settlements on the Tigris Valley, namely Doruç, Türbe Höyük, Grike Keşe, and Takyan, thereby reaching the first proof of the Halaf Period. Being completely handmade as was the other ceramic ware of the period concerned, the Painted Fine Ware is in light shades such as cream, buff, and light brown. The paint decoration was made with a single and dark color in the shades of brown and grey more intensively on the exterior of the vessel as well as on the interior of the rim. Although the decoration motifs are generally geometric elements such as horizontal and vertical crosshatching, undulating lines, pendants, diagonal lines, and crosshatched lozenges, naturalistic elements such as dancing ladies and birds are also available. Six main vessel shapes of the Painted Fine Ware that consisted of bowls and jars were determined on the Tigris Valley. The Painted Fine Ware of this region is in full agreement with the other ware of the Transition to Halaf Phase as well as with that of such contemporary settlements as Tell Halula, Tell Sabi Abyad and Chagar Bazar in Northern Syria and NJP 72 in Northern Iraq in terms of its qualities such as vessel shapes and paint decoration. It is seen that the beginning of the Halaf Period and cultural transformation were simultaneous in this area, which is defined as Northern Mesopotamia

Özet

Arkeolojik açıdan çok iyi bilinmeyen Türkiye sınırlarındaki Dicle Havzası, özellikle yaklaşık 2000 yılında başlayan Ilısu Barajı Kurtarma kazıları ve yüzey araştırmaları ile birlikte daha kapsamlı araştırılmıştır. Bu bağlamda söz konusu bölgenin Geç Neolitik Dönemine dolayısıyla Halaf Dönemine dair nispeten daha fazla bilgi edinilmiştir. Bu makalede, Halaf Öncesi ve Erken Halaf arasındaki süreç olarak tanımlanan ve her iki aşamanın kültürel izlerini taşıyan Halaf'a Geçiş Evresi , söz konusu dönemin tipik keramik grubu olan Boyalı Kaliteli Mal bağlamında ele alınmıştır. Bu kapsamda Dicle Havzası'nda Doruç, Türbe Höyük, Grike Keşe ve Takyan olmak üzere dört yerleşimde Boyalı Kaliteli Mal saptanarak Halaf Dönemi'nin ilk kanıtlarına ulaşılmıştır. Söz konusu dönemin diğer keramik grupları gibi tamamen el yapımı olan Boyalı Kaliteli Mal krem, devetüyü ve açık kahverengi gibi açık tonlara sahiptir. Boya bezeme, kahverengi ve grinin tonlarında tek ve koyu renkle kabın dışında daha yoğun olmak üzere ağız kenarının içine de yapılmıştır. Bezeme motifi, yatay çapraz tarama, ağ motifi, dalgalı hat, pendant, verev çizgiler ve içi çapraz taralı eşkenar dörtgen gibi genellikle geometrik unsurlar olmakla beraber dans eden kadınlar ve kuş gibi natüralisttik öğeler de mevcuttur. Dicle Havzası'nda Boyalı Kaliteli Mal'ın çanak ve çömleklerden oluşan altı ana kap formu belirlenmiştir. Bu bölgenin Boyalı Kaliteli Malı, kap formları ve boya bezemesi gibi nitelikleri açısından Halaf'a Geçiş Evresi'nin diğer mal grupları ile birlikte Kuzey Suriye'deki Tell Halula, Tell Sabi Abyad, Chagar Bazar ve Kuzey Irak'daki NJP 72 gibi çağdaş yerleşimlerle tam bir uyumluluk göstermektedir. Kuzey Mezopotamya olarak tanımlanan bu alanda Halaf Dönemi'nin başlangıcı ya da kültürel dönüşümün eş zamanlı olduğu görülmektedir