THE EARLY TYPE CLAZOMENAEAN SARCOPHAGI WITH RECENT FINDS: A NEW PERSPECTIVE

Abstract

The tradition of sarcophagus burial in Mainland Greece and Western Anatolia predates the practice in Clazomenae by centuries. This tradition is observed at Clazemonae from the last quarter of the 7th century BCE onwards. Several studies on the origins of the tradition of sarcophagus burial, along with the Clazomenean sarcophagi and their production, suggest that early type sarcophagi were inspired by Egyptian funerary cult, evinced by historical and typological data; therefore current arguments are based on this proposition. This study, however, considers the topic from a different vantage point: Could the origins of Archaic sarcophagi have been influenced by the Minoan and Pre-Hellenic cultures? The early examples of Clazomenaean sarcophagi - the type that precedes the standard canonical form and decoration - have occasionally been compared to Bronze Age Greek larnakes. Despite the long time span between their productions, the similarities between early Clazomenean sarcophagi and Greek larnakes in terms of form and decoration are clear-cut. However, based on the details in the terracotta sarcophagi unearthed, early type sarcophagi can be a source of inspiration that there could be unprotected wooden examples until now. This study aims to discuss three new examples of early-type Clazomenaean sarcophagi and associated finds, uncovered in the İzmir Archeology Museum’s salvage excavations at Clazomenae. The sarcophagi are dated to the last quarter of the 7thcentury BCE on the basis of their stylistic features and contextual finds.

Özet

Klazomenai’de 7. yüzyılın son çeyreğinde görülmeye başlayan lahit ile gömme geleneğinin çok daha önce hem Kıta Yunanistan’da hem de Batı Anadolu’da olduğu bilinmektedir. Bugüne kadar Klazomenai lahitlerinin kökeni ve lahit ile gömme ya da lahit üretme geleneğinin başlangıcı konusunda yapılan çalışmaların çoğunda tarihsel ve tipolojik veriler kanıt gösterilerek, bu tip lahitlerin esin kaynağının Mısır ölü kültü olduğu düşünülmüş ve çoğu zaman değerlendirmeler yapılırken bu esas alınmıştır. Bu çalışmada ise soru diğerlerinden farklı olarak sorulmaktadır: Arkaik dönemde ortaya çıkan lahit geleneğinin kökeninde Minos ve Myken dünyasının etkileri olabilir mi? Klazomenai lahitlerinin en çok tanınan klasik formuna ulaşmadan önceki form ve bezeme sisteminin Geç Tunç Çağı Larnaksları ile olan benzerliği nedeni ile zaman zaman karşılaştırmalar yapılmıştır. İki dönem arasında yer alan uzunca zaman boşluğuna rağmen hem formlarda hem de bezeme elemanları ve bezeme sisteminde reddedilemeyecek paralellikler bulunmaktadır. Ancak ele geçen pişmiş toprak lahitlerdeki detaylara dayanarak, erken tip lahitlere esin kaynağı olarak günümüze kadar korunmamış ahşap örneklerin olabileceği düşünülmüştür. Eldeki çalışmada İzmir Arkeoloji müzesinin Klazomenai’de yapmış olduğu kurtarma kazılarında ele geçen yeni üç tane erken tip Klazomenai lahdi ve buluntuları ele alınmaktadır. Lahitler kontekst buluntuları ve stil özellikleri incelenerek 7. yüzyılın son çeyreğine tarihlendirilmiştir.