THE SUPERVISION PROBLEM OF THE DECISIONS OF NONPROSECUTION WHICH ARE RULED AS A RESULT OF THE INVESTIGATION OF CRIMES WHOSE VICTIM IS NOT A SPECIFIC PERSON

MAĞDURU BELLİ BİR KİŞİ OLMAYAN SUÇLARINSORUŞTURMALARI NETİCESİNDE VERİLEN KOVUŞTURMAYAYER OLMADIĞI KARARLARININ DENETLENMESİ SORUNU

Abstract

After the fi nalization of the decision of non-prosecution which terminates theinvestigation period in strict sense and criminal procedure in wide sense, to fi le acriminal case against the same event depends on the existence of specifi c conditions.By having an impact like fi nal judgment with this feature, this decision is needed to besubjected to supervision. In Criminal Procedure Code No. 5271 the authority to applyfor judicial review -appeal- on the decision of non-prosecution is only entitled to the“person aff ected by the crime” and there are no positive regulations exist on the scopeand limits of this term. It is determined that a common and satisfying descriptionon this subject is not made in Turkish literature and practice. In this study, in orderto eliminate this uncertainty, a comparative consideration especially with GermanCriminal Procedure Code is made and the term of “person aff ected by the crime” istried to signify.In cases where the crime under investigation is one of the crimes whose victimis not a specifi c person and the aff ected person cannot be identifi ed, there is no onewho may appeal against the decision of non-prosecution ruled as a result of thisinvestigation exists. It is understood that the legal regulation mentioned the decisionsof non-prosecution is lacking with this aspect. In Turkish criminal procedure system,there is no effi cient way other than judicial review exists in supervision of the decisionof non-prosecution. In this paper, it is tried to deliver a solution -which fi ts in withexisting system- to this problem that may cause disadvantage about the actualizationof the compulsion principle ruling the Turkish criminal procedure system.

Özet

Dar anlamda soruşturma evresini geniş anlamda ceza muhakemesinisonlandıran kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kesinleştikten sonra, aynı olayhakkında kamu davası açılması belli şartların varlığına bağlıdır. Bu özelliğiyle kesinhüküm benzeri bir etkiye sahip olması, söz konusu kararın etkin bir yargısal denetimetâbi tutulmasını gerekli kılmaktadır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’ndakovuşturmaya yer olmadığı kararı için öngörülen yargısal denetime -itiraz- başvurmayetkisi yalnızca “suçtan zarar gören” sıfatını haiz kişiye tanınmakta olup suçtanzarar gören süjeliğinin kapsamı ve sınırına ilişkin herhangi bir pozitif düzenlemeyoktur. Bu konuda Türk doktrin ve uygulamasında yeknesak ve tatmin edici birtarifin geliştirilemediği tespit edilmiştir. Çalışmada, bu belirsizliğin giderilmesi için,özellikle mehaz Alman Ceza Muhakemesi Kanunu ile mukayeseli bir değerlendirmeyapılmış ve suçtan zarar gören kavramı anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Soruşturma konusu suçun, mağduru belli bir kişi olmayan suçlardan biri olması ve herhangi bir surette suçtan zarar gören sıfatına sahip bir kişinin belirlenemediğidurumda, bu soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararınaitiraz edebilecek herhangi bir kişi bulunmamaktadır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazın konu edildiği kanuni düzenlemenin bu yönüyle eksik olduğuanlaşılmıştır. Türk ceza muhakemesi sisteminde kovuşturmaya yer olmadığı kararınındenetlenmesi açısından da yargısal denetimden başka etkin bir yol bulunmamaktadır.Makalede, Türk ceza muhakemesi sistemine hâkim olan mecburilik ilkesinin hayatageçirilmesi açısından sakınca doğuran bu soruna, mevcut sisteme aykırı düşmeyecekbir çözüm getirilmeye çalışılmıştır.