A MOLDAVIAN VOIVOD IN MIDDLE OF THE XVIITH CENTURY: VASILE LUPU (1634-1653)

Abstract

Vasile Lupu came to power after “Movileşti” dynasty which had served almost half a century in the history of Moldavia and he was the longest ruling voivode in the XVIIth century. Since he came to throne with the suggestion of the Ottoman gran vizier Tabanıyassı Mehmed Pasha and he succesfully followed a balance policy against surrounding people such as Ottoman-Polish and Crimean Tatars. However he aimed to seize the Wallachian voivodship and he engaged in bilateral struggles with the Wallachian voivode Matei Basarab. The first serious attempt occured in Nenişori Wallachian region in 1639 and he was defeated in this struggle. With the mediation of Transylvanian Prince Gheorghe Rákóczy, peace was established between two sides just for a while. While attempting to take the field of Moldavia, an opposition group led by Gheorghe Ştefan emerged against him in Moldavia, without taking a risk for war and he ran away to Hotin. Later he came to Moldavia with the Cossack Hetman Timuş Hmelnițki and he scattered these rebel groups. Taking advantage of G. Ştefan refuge in Wallachia, he declared war on Wallachia and he prepared his own end by losing the war near Finta. The purpose of this article is to evaluate Vasile Lupu’s administrative and political strategies based on Ottoman-Romanian sources.

Özet

Boğdan tarihinde yaklaşık yarım asır görev yapmış olan “Movileşti” hanedanlığının ardından iktidara gelen Vasile Lupu, XVII. yüzyılda en uzun süre görev yapmış bir voyvodadır. Osmanlı sadrazamı Tabanıyassı Mehmed Paşa’nın önerileriyle voyvodalığa geldiğinden beri çevresinde bulunan Osmanlı-Lehistan ve Kırım Tatarlarına karşı iyi bir denge siyaseti gütmüştür. Ancak kısa bir süre sonra Eflak tahtını alma sevdasına kapılmış ve bu yönde Eflak voyvodası Matei Baserab ile ikili mücadelelere girişmiştir. Vasile Lupu’nun Eflak’a yönelik ilk ciddi girişimi 1639 yılına Eflak bölgesinde bulunan Nenişori civarında gerçekleşmiş ve bu mücadeleden mağlup olarak ayrılmıştır. Erdel Prensi Gheorhe Rakoczy’in aracı olmasıyla birlikte iki taraf arasında bir müddet barış havası esmiştir. Eflak üzerine bir sefer yapacağı sıra Boğdan’da kendisine karşı Gheorghe Ştefan önderliğinde bir muhalif grup çıkmış ve bunlara karşı savaşı göze alamayarak Hotin’e kaçmıştır. Daha sonra Kazak Hatman Timuş Hmelnițki ile birlikte Boğdan’a gelerek bu isyancı grupları dağıtmıştır. G. Ştefan’ın Eflak’a sığınmasını fırsat bilerek 1653 yılında Eflak’a yeniden savaş ilan etmiş ve bu sefer Finta yakınlarında yapılan bu mücadeleyi kaybederek Boğdan’da kendi sonunu hazırlamıştır.