Sigara içimi ve obezite ciddi problemi kötüleştiriyor: Türk’lerde genetik ve hayat biçimi yüksek dansiteli lipoprotein düzeylerini etkiliyor

Smoking and obesity make a bad problem worse: Genetics and lifestyle affect high density lipoprotein levels in Turks

Abstract

Low levels of high density lipoprotein cholesterol (HDL-C) are an independent risk factor for coronary heart disease. The Turkish Heart Study revealed very low levels of plasma HDL-C in the Turkish population, a fact confirmed by the Heart Disease and Risk Factors in Turkish Adults study. Low HDL-C levels have also been observed in Turks living in the United States, Germany, and the Netherlands. Dietary habits do not explain the low HDL-C levels, which were found in Turkish Heart Study participants from six regions of Turkey with significant differences in typical diets. Among newborns and pre-pubescent children, plasma HDL-C levels were similar in Turks and western Europeans. After puberty, however, HDL-C levels declined significantly in Turkish boys and girls. These results suggest a genetic basis for the low HDL-C levels. In fact, hepatic lipase activity modulated by sex hormones was 25-30% higher in the Turkish population than in other populations. Elevated hepatic lipase activity is clearly associated with low plasma HDL-C in many studies. Results of a recent genome-wide scan for plasma HDL-C in Turks revealed a linkage on chromosome 15q22 where the hepatic lipase gene is located and that low HDL-C was 80% heritable. In addition, evidence for an interaction between HDL-C levels and modifiable environmental factors, particularly smoking and obesity, came from the study of cholesterol ester transfer protein TaqIB polymorphism. This polymorphism was associated with plasma HDL-C levels in Turks. Subjects with the B2B2 genotype-both smokers and nonsmokers-had higher plasma HDL-C levels. Interestingly, B2B2 subjects were protected from the HDL-C-lowering effect of smoking, whereas B1B1 subjects who smoked had significantly lower HDL-C levels. A similar interaction was observed between TaqIB polymorphism and obesity. In conclusion, low HDL-C levels in Turks were modulated by genetic factors and their interaction with modifiable environmental factors, such as smoking and obesity.

Özet

Yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-K) koroner kalp hastalığının bağımsız risk faktörüdür. Türk Kalp Çalışmasında Türk popülasyonunda çok düşük HDL -K seviyeleri saptanmıştır ve bu kanıtlar daha sonra Türk Erişkinlerde Kalp Hastalıkları ve Risk Faktörleri çalışmasında doğrulanmıştır. Düşük HDL-K düzeyleri ABD, Almanya ve Hollanda'da yaşayan Türk’lerde de görülmüştür. Diyet alışkanlıklarında tipik diyetlerde önemli farklılıklar olan, Türkiye'nin altı bölgesinden katılımcılar ile gerçekleştirilen Türk Kalp Çalışmasında, yemek alışkanlıklarının düşük HDL-K seviyelerini açıklamadığı görülmüştür. Plazma HDL-K seviyeleri yeni-doğan ve ergenlik öncesi Türk ve Batı Avrupa çocukları arasındabenzer düzeyde bulunmuştur. Ancak, ergenlik çağından sonra, Türk erkek ve kız çocuklarda HDL-K seviyeleri önemli düzeyde düşmektedir. Bu sonuçlar, HDL-K düzeylerinin bir genetik temele dayalı olduğunu akla getirmektedir. Aslında, seks hormonlarının modülasyonu altında olan hepatik lipaz aktivitesi, Türk popülasyonunda başka popülasyonlara göre %25-30 daha yüksek seviyede olduğu bulunmuştur. Yüksek hepatik lipaz aktivitesinin düşük HDL-K ile ilişkili olduğu birçok çalışmada kanıtlanmıştır. Yakın tarihli, Türk’lerde HDL-K geniş genom taramasında hepatik lipaz geni bulunduran kromosom 15q22 ile bağlantı olduğunu ve HDL-K’nın %80 olarak kalıtsal olduğu gösterilmiştir. Buna ek olarak, kolesterol ester transfer protein TaqIB polimorfizm üzerine yapılan çalışmada, HDL-K ve modifiye edilebilir çevre faktörleri, özellikle sigara içiciliği ve obezite arasında etkileşimler olduğu kanıtlanmıştır. Bu polimorfizm Türk’lerde düşük plazma HDL-K seviyeleri ile ilişkili bulunmuştur. B2B2 genotipli bireylerde - sigara içenlerde ve içmeyenlerde- daha yüksek HDL-K seviyeleri bulunmuştur. İlginç olan, B2B2 bireylerde sigara içiminin HDL-K düşürücü etkisinden korunmuş olduğu gösterilmiştir. Benzer etkileşim, TaqIB polimorfizm ve obezite arasında gözlenmiştir. Sonuç olarak, Türk’lerde düşük HDL-K seviyeleri genetik faktörlerin, bu faktörlerin modifiye edilebilen sigara içiciliği ve obezite gibi çevre faktörlerinin etkileşimlerinin modülasyonu altındadır.