DİNİ, FELSEFİ, PSİKOLOJİK BOYUTLARIYLA VİCDAN VE DEĞERLER EĞİTİMİNDEKİ YERİ

Conscience with Its Religious, Philosophical, Psychological Aspects and Its Role in Values Education

Özet

Din, felsefe ve psikoloji gibi birçok disiplin vicdan kavramını inceleme konusuyaparak onu anlamaya ve tanımlamaya çalışmıştır. Din, felsefe ve psikolojialanındaki literatürde vicdan, kişide iyiyi kötüden ayırt etmeye yarayan içsel birparametre, kişiden kişiye değişen ve geliştirilebilir soyut bir kavram olarakdeğerlendirilmektedir. Günümüz dünyasında ise değerlerden yoksun pozitivistbilim anlayışının eksiklikleri ve aksaklıkları konuşulmaktadır. Bu bağlamdadünyanın çeşitli yerlerinde ahlak eğitimi, karakter eğitimi ve değerler eğitimigibi eğitim programları düzenlenmektedir. Bu çalışma değerler eğitimindeeğitim ve çevre gibi faktörlerin yanı sıra insanda doğduğu andan itibaren varolduğuna inanılan vicdan olgusunu dini, felsefi ve psikolojik boyutları ileincelemeyi ve değerlerin öğretimindeki yeri ve önemini değerlendirmeyiamaçlamaktadır. Bu kapsamda dini, felsefi ve psikolojik farklı bakış açılarınınvicdan kavramına yönelik değerlendirmelerine yer verilmiş, yapılan tanımlarınortak noktalarından hareketle vicdanın ‚ne‛ liği üzerinde, vicdan eğitiminingerekliliği üzerinde durulmuş ve değerler eğitiminde nasıl işe koşulacağıtartışılmıştır. Sonuç olarak, kişinin vicdanına hitap etmeyen hiçbir değerin kişiyekazandırılamayacağı fikri savunulmaktadır.

Abstract

Many disciplines such as religion, philosophy and psychology have addressed the issue of conscience and tried to understand and define it. In the literature of religion, philosophy and psychology, conscience is considered as an intrinsic parameter that helps the individuals to distinguish between good and evil and as an abstract, subjective and improvable concept. Meanwhile the contemporary world discusses the deficiencies and flaws of the value-free positivistic science approach. In this context, many educational programs such as moral education, character education and values education programs are being organized in various parts of the world. This study aims to examine the factors of education and environment in the context of values education, as well as the concept of conscience-that is considered to be congenitally existent within the human beings-together with its religious, philosophical and psychological aspects and to assess its role and importance for the values education. In this context, the study includes the assessments of the religious, philosophical and psychological approaches on the concept of conscience and, with reference to the common points in the definitions made, addresses the question of ‚what‛ the conscience is, elaborates on the need to a conscience education and discusses how to make use of it in the values education. In conclusion, it is argued that no value that does not appeal to one’s conscience can be instilled in the individuals.