Dergiler / Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2018 / Cilt: 6 - Sayı: 10
EL-KELİMU'N-NEVÂBİĠ VE ÇORUMLU DAMADZÂDE EBU BEKİR B. ÖMER'İN EL-HİKEMÜ'R-RAVABİĠ FÎ ŞERHİ'L-KELİMİ'N-NEVÂBİĠ ADLI ŞERHİ
- Sayfa
- 431–454
- DOI
- —
Özet
Bu makalede Ebü’l-Kasım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî ezZemahşerî(ö. 538/1144)'nin birçok çalışmaya konu olmuş el-Kelimü’n-nevâbiġadlı eseri, eser üzerine yapılan çalışmalar ve özellikle son dönem Osmanlımüelliflerinden Damadzâde Ebu Bekir b. Ömer b. Ahmed (ö. 1203/1789)'ineserle ilgili çalışması el-Hikemu'r-ravâbiġ fî şerhi'l-Kelimi'n-nevâbiġ adlı şerhiincelenmiştir.Arap dilinin üstadı ve asrının imamı kabul edilen Zemahşerî, Arap kabileleriyleilgilenmiş; Arapçanın incelikleri ve farklı lehçeleri hakkında geniş bilgi edinmişve sayısız çalışmalara kaynak teşkil eden eserler telif etmiştir. Müellifin,Nevâbiġu'l-kelim ya da el-Kelimü’n-nevâbiġ adlı, tespit edilebilen on dört şerhibulunan risale boyutundaki eseri de bunlardandır.Amasya'da öğrenim görmüş, aslen Çorumlu olan Damadzâde Ebu Bekir b.Ömer b. Ahmed de bu kitapçığın şarihlerindendir. Damadzâde'nin çalışması,sadece şerh ve haşiye kabilinden bir çalışma olmayıp yepyeni bir eser olmahüviyetini haizdir. Üç-beş varaktan ibaret olan metin Damadzâde'nin elindeseksen varağa ulaşmıştır. Her bir hikmetli söz ya da vecize müellif tarafındanlügat, belâgat cihetiyle incelenmiş, ilmî veçhesi izah edilmiş, ayet-i kerimeler, hadis-i şerifler, meseller ve tarihi olaylarla desteklenmiştir. Şârih kendiyorumları ve şiirleriyle konuyu detaylandırmış, okuyucuya çok yönlü bir metinsunmuştur.Damadzâde'nin hayatı hakkında detaylı bir malumat yoktur. Kaynaklarda adıgeçen eserlerinin bazıları mecmualar içinde olup iki yazma nüsha olarak tespitedilen eseri el-Hikemu'r-ravâbiġ fî şerhi'l-Kelimi'n-nevâbiġ'dir
Abstract
This article is an examination and critical edition (master's thesis) of el-Hikemu'rravâbiġ fî şerhi'l-kelimi'n- nevâbiġ, a commentary of a XVIII. century Ottoman scholar Damadzâde Ebu Bekir b. Ömer b. Ahmed (d. 1203/1789) on Nawabigh elkelim (al-Kalim al-Nawâbigh) "the gushing thoughts", Arabian wisdom which was written by Abu al-Qasim Mahmud ibn Umar called al-Zamakhshari (d. 538/1144) also known he was a strong supporter of the Arabic language. The book is idetified as two variants which is belong to the author who is originally from Çorum and studied in Amasya, examined and the handwriting versions of book found in libraries and converted to easily understandable version then submitted to science environment. The critical edition which had been conducted between 2013-2016 will be a response to the criticisim which considers the relation with Arabic Literature in Ottoman Empire Lands is made of annotation and gloss. The reason behind this, the study can be considered as a new book instead of calling it annotation. The text which was about 5 papers, expanded to 80 papers by Damadzâde. The commentator put up a text with various aspects to the reader by adding his own ideas, comments, opinions and poems.