AN ANALYSIS ON THE BELIEF SYSTEM AND APPLICATIONS NEAR THE SHRINES AND TOMBS WITH REGARDS TO FOLKLORE

KÜTAHYA İLİ TÜRBE VE YATIRLARI ETRAFINDAKİ İNANIŞ VE UYGULAMALARIN HALK BİLİMİ AÇISINDAN İNCELEMESİ I1

Abstract

Kütahya, the settlement area of Oguz Tribe, has continued to be a historical and cultural scholarly city from ancient times to the present day. This city, which is called with its adjectives like “City of Sultans” and “City of Saints”, owes its financial and moral richness to Turkmen descendants and their fathers who play a role in conquest policies. These people, who are the spiritual leaders of Turkish culture, have become places of visit by the people by imposing extraordinary powers and sacreds. If it is assumed that the religious and cultural structure in Anatolia is centered on Horasan, it can be said that the practices around these holy places are similar. The shrines and tombs in every region of Anatolia has its place in the daily life of public with its functions In this study, the legends related to the appearance of tombs and shrines in Kütahya province, evaluation of tombs and shrines in terms of architecture, tomb keepers and titles of people believed to be buried there were discussed. The number of places in the context of tombs and shrines in Kütahya region are 492. Since 278 of them are titled and visited as “Grandfather”, it maybe related to the ancestral cult of our old Turkish belief system. These places are center of belief systems which are maintained by the tomb keepers and they provide unity and solidarity, they are a platform which public shares their problems and it is also a place that meets some religious needs of the public.

Özet

Oğuz yerleşim alanı olan Kütahya, eski çağlardan günümüze kadar tarihi, kültürel bir ilim şehri olma özelliğini devam ettirmiştir. Şehzadeler şehri, evliya şehri gibi sıfatlarla anılan bu şehir sahip olduğu maddi, manevi zenginliğini fetih politikalarında rol oynayan Türkmen dedelerine ve babalarına borçludur. Türk kültürünün manevi liderleri olan bu şahsiyetlere, halk bir takım olağanüstülükler ve kutsiyetler yüklemesi neticesinde, bu mekânlar birer ziyaret yeri olma özelliği kazanmışlardır. Anadolu'daki dini, kültürel yapının Horasan merkezli olduğu kabul edilirse bu kutsal mekânlar etrafındaki uygulamalarda benzerlik olması doğaldır. Anadolu'nun her bölgesinde varlığına inandığımız yatır ve türbeler fonksiyonlarıyla halkın günlük yaşamında kendine yer bulmuştur. Bu çalışmada, Kütahya ilindeki türbe ve yatırların zuhuru ile ilgili efsaneler, türbe ve yatırların mimari açıdan değerlendirilmesi, bu mekanların bulundukları yer ve burada medfun olduğuna inanılan kişilerin unvanları açısından tasnif çalışması yapılmıştır. Kütahya yöresi türbe ve yatırları bağlamında, değerlendirilen mekân sayısı 492'dir. Kütahya ilindeki türbe ve yatırlardan 278 tanesinin "Dede" olarak isimlendirilmesi ve ziyaret edilmesi ise eki Türk inanç sistemimizdeki atalar kültü ile ilişki-endirilebilir. Hizmetleri, türbedarlar tarafından görülen bu mekânlar, halkın birlik ve beraberliğini sağladığı, dert ve sıkıntılarını paylaştığı, dini ihtiyaçların bir nebze de olsa karşılandığı inanç merkezleridir.