SPIRITUAL CONVERSATIONS IN CEM WORSHIP RITUAL; PERFORMANCE THEORY ANALYSIS

Abstract

Alevism was shaped in the context of an oral culture which is still reproduced today. Oral culture is a cultural condition which can be understood by internal dynamics and evolves through the same dynamics. Alevism reproduces itself through the traditional worship ritual called “cem” which sustains its own traditional belief codes. This worship was created through the idea of the “council of forty” which is believed to have been revealed during the ascension of the Prophet Muhammad. The part of conversation, which takes place through “dede” (the spiritual guide of the community), is a section where everybody can grasp the meaning of his services through twelve duty. This section can also be accepted as a moment where everybody considers the participants, the expectations of others, and evaluates his/her own abilities. In this article, conversational practices called “muhabbet erkanı” have been documented by analysing the features of spatial characteristics and expectations as well as the role of “dede” in the worship ceremony within the framework of performance theory. This study aims to emphasize the significance of traditional conversational practices as oral transmission sessions, and to reveal the factors which influence the participation and the lack of participation by employing an emic approach. The studyalso underlines the ways in which a verystrong oral tradition has been transformedthrough non-traditional social forces.

Özet

Alevilik sözlü kültür bağlamında kendisini var etmiş, geliştirmiş ve günümüze taşımıştır. Sözlü kültür kendi iç dinamikleri ile hareket eden ve ancak araştırılan konunun iç dinamiklerinin ortaya konulması ile anlaşılabilecek bir kültürel durumdur. Alevilik de kendi geleneksel ve inanç bağ- lamındaki kodlarını yine kendine özgü şekillendirdiği cem ibadetinde yeniden üret mektedir. Cem ibadeti Hz. Muhammed'in miracında karşılaştığına inanılan kırklar meclisi örneklenerek oluşturulmuş bir ibadettir. Bu ibadetin muhabbet erkânı, dedenin bütün 12 hizmet boyunca nasıl bir etki yaratacağının göründüğü bölümdür. Bu anlamıyla dedenin gerek katılımcıları dikkate aldığı gerek ortamın beklentilerini göz önünde tuttuğu gerek ise kendi yeterliliğini sergilediği bölüm olarak kabul edilebilir. Makalemizde yedi farklı cemdeki muhabbet erkânı derlenmiş, ortam özellikleri ve beklentiler tespit edilmiş ve dedenin cemdeki etkisi performans teori ışığında analize tabi tutulmuştur. Makale söz konusu cem ortamını kendi içinden değerlendirmeye çalışan, ibadete katılımı ve uzaklaşmayı etkileyen unsurları tespite yönelen ve tamamen sözlü bir aktarım ortamı olan muhabbet erkanının önemini vurgulamayı hedef alan bir çalışmadır. Çalışma aracılığıyla modern dünyada sözlü köklü bir geleneğin nasıl kendisine ait olmayan (geleneksel olmayan) unsurlarla dönüştüğü de vurgulanmaya çalışılmıştır.