A COMPARATIVE ANALYSIS OF MUSIC CULTURES BASED ON ANTIQUE GREEK AND ALEVI ESOTERICISMS

ANTİK YUNAN VE ALEVİ EZOTERİZMLERİNE BAĞLI MÜZİK KÜLTÜRLERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Abstract

The aim of this study is to address the perception of music in Alevism in a multidimensional way by comparing it with the world’s heritage of esotericism in general and with the heritage of ancient Greek esotericism in particular. In this sense, esotericism in the world cultural history was firstly contextualized by focusing on its definition and meaning in order to be able to discuss the place of music in the esoteric structure better in the later stages of the study. Following the discussion of the common features of the esoteric doctrines, Ancient Greek and Alevi esotericisms were analyzed comparatively: The common grounds of music perception and practices of Alevi esotericism and Orpheus whose knowledge is believed to have been acquired by Pythagoras and who has often been covered as a cult and mythologized supreme hero of the Greek esotericism in international art music history, especially in operas and other instrumental works were analyzed in a cultural context by a comparison method. The drive behind this comparison is the purpose of demonstrating the incredible resemblance of the Orphic music/ Orphic world perception and practices with Alevism and the culture of minstrelsy. Recommendations section elaborates on the esoteric causes of the necessity of performing “semah” ritual (a religious dance) in Alevi funerals by the important figures of Alevi community. The “mini dictionary” under the last subheading includes the explanations of esoteric and musical terms pertaining to both Greek and Alevi cultures: Such concepts as minstrelsy, mysticism, “insan-ı kâmil” (perfect human being), Orpheus, music, “esrime” (trance), numerical mysticism, Pythagoras, “Kuran-ı natık” (Speaking Koran), telli “Kur’an” (saz - a traditional Turkish string instrument), “kelam” (sacred word), “nefes” (breath), “ayet” (sacred verse) and metaphors of love-fire-burning are only some of those that can be found in the mini dictionary.

Özet

Bu çalışmanın amacı, Alevilikteki mü- zik algısını genelde dünya ezoterizm mirası, özelde ise Antik Yunan ezoterizm mirası ile karşılaştırarak çok boyutlu olarak ele almaktır. Bu anlamda, öncelikle ezoterizmin tanımı ve anlamı üzerinde durularak dünya kültür tarihi içerisindeki yeri ele alınmıştır. Böylelikle çalışmanın ilerleyen aşamalarında, ezoterik yapılanma içerisinde müziğin yerini daha iyi tartışabilmek hedeflenmiştir. Öncelikle ezoterik doktrinlerin ortak özellikleri üzerinde durulduktan sonra, Antik Yunan ve Alevi ezoterizmi karşılaş- tırmalı olarak ele alınmıştır: Yunan ezoterizminin bir kültü ve mitolojikleşmiş yüce kahramanı olarak uluslararası sanat müzi- ği tarihi içerisinde özellikle operalarda ve diğer çalgısal eserlerde de sıklıkla işlenmiş olan ve Pisagoras'ın ilmini kendisinden aldığı düşünülen Orfeus'un ve Alevi ezoterizminin müzik algısı ve uygulamalarının ortak noktaları, bir karşılaştırma yöntemiyle kültürel bağlamda analiz edilmiştir. Bu karşılaştırmaya duyulan gereksinim, Orfik (Orfeusçu) müzik/Orfik dünya algısı ve uygulamalarının Alevilik ve ozanlık kültürüyle olan inanılmaz benzerliklerini gösterme amacından kaynaklanmaktadır. Öneriler kısmında ise, Alevi cenaze erkânı içerisinde semah dönülmesi gerekliliğinin ezoterik nedenleri detaylandırılarak açıklanmıştır. Son alt başlıktaki "mini sözlük"te ise gerek Yunan ve gerek Alevi kültürüne özgü ezoterik ve müziksel terimlerin açıklamalarına yer verilmiştir: Ozanlık, tasavvuf, insan-ı kâmil, Orfeus, müzik, esrime, sayı mistisizmi, Pisagoras, Kuran-ı natık, telliKur'an, kelam, nefes, ayet, aşk-ateş-yanma metaforları gibi kavramlar, mini sözlük kavramlarından bazılarıdır.