THE EFFORTS OF SUNNI-SHIAH INTELLECTUALS ON THE APPROXIMATION OF THE ISLAMIC SECTS

SUNNÎ-ŞİÎ ULEMA VE AYDINLARININ İSLAM MEZHEPLERİNİ YAKINLAŞTIRMA ÇABALARI

Abstract

In the recent years, the Islamic world is to be dragged into a sectarian (madhabs) conflict. For the present, it is better to explain what is going on in the world as the politic difference seems related to the madhabs, instead of sectarian difference. And also, it is necessary to conceive the probability of drifting of Middle East geography towards chaos by the pretext of Sunni-Shii controversy. In this paper, the proximity (taghrib) of Islamic schools will be handled as a vital subject related to Muslims all around the world. The history of the efforts on this way will be explained and the goals of those efforts will be tried to be determined in this study. The idea of the proximity of Islamic schools of thought started to show itself in the 6th /12th century gradually and gave the first examples. In time, those examples sprout and got stronger in the 20th century by the studies which can be assumed as quite successful. The institution of proximity should be taken in this context. In our paper, those effort examples will be mentioned shortly and the efforts, and studies of scholars and intellectuals from Ahl asSunneh and Shia will be explicated through examples. Those intellectuals and scholars are as follows: Allame Abdullah Süveydî, Muhammad Hasan el-A‘zami, Muhammad Abduh, Muhammad Reşid Reza ve Mustafa Sibâî; Muhammed Hüseyin Âl-i Kâşifu’l- Ğitâ, Abdulhusayn Şerefuddin, Sayyid Ali Khameneî.

Özet

İslam âlemi son yıllarda mezhep kö- kenli bir çatışmanın içerisine sürüklenmek istenmektedir. Yaşanan çatışmaları, şimdilik, mezhepsel farklılıkla açıklamak yerine, siyasal olanın mezhepsel farklılığı olarak değerlendirmek ve Sunnî-Şiî karşıtlığı üzerinden Ortadoğu coğrafyasının her an kaosa sürüklenebileceğini de göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu makalede, Müslümanlar açısından önem arz eden bir mesele olarak mezheplerin yakınlaş(tırıl)ması hususu ele alınmaya çalışılacaktır. Bu amaçla ortaya konan gayretlerin tarihçesi verilecek ve bu çalışmalar da ne tür hedeflerin belirlendiği tespit edilmeye çalışılacaktır. Mezhepleri yakınlaştırma düşüncesi VI. / XII. yüzyıllarda yavaş yavaş kendini göstermeye başlamış ve ilk nüvelerini vermiş- tir. Bu nüveler zaman içerisinde filizlenmiş ve yirminci yüzyıl içerisinde olumlu denilebilecek çalışmalarla da gün be gün güçlenmiştir. Özellikle takrib müessesesinin olu- şumu bu minvalde zikredilmelidir. Çalış- mamızda bu nüvelere kısaca temas edilecek ve Ehl-i Sünnet ve Şiî ulema ve aydınlarının XX. yüzyılda yaptığı mezhepleri yakınlaş- tırma gayretleri ve çalışmaları hakkında bazı örnekler üzerinden değerlendirme yapılmaya çalışılacaktır. Üzerinde durulmaya çalışılacak isimler şunlardır: Allâme Abdullah Süveydî, Muhammed Hasan el-A'zami, Muhammed Abduh, Muhammed Reşid Rıza ve Mustafa Sibâî; Muhammed Hüseyin Âl-i Kâşifu'l-Ğitâ, Abdülhuseyn Şerefuddin, Seyyid Ali Hamaneî.