CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİNDECUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ İLECUMHURBAŞKANLIĞI KARARLARININ YARGISAL DENETİMİ

Özet

6771 sayılı 1982 Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yürütmede tek yetkili makam olarak Cum-hurbaşkanı yetkilendirilmiştir. Anılan bu değişiklikle Cumhurbaşkanı’na yürütme yetkisine ilişkin konularda “asli ni-telikte yetki ile” düzenleyici işlem yaparak Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ihdas etme yetkisi getirilmiştir. Nitekim Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yürütmenin diğer düzenleyici işlemlerinden farklı olarak kanuna dayanmaksızın doğrudan Anayasadan alınan bu yetki ile yapılacaktır. Cumhurbaşkanı kararları ise düzenleyici işlemler değil birel nitelikte işlemlerdir. Keza Cumhurbaşkanı kararları, kanunlara veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanarak tesis edilen işlemlerdir. İşte bu nedenlerle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi olarak adlandırılan bu yeni sistemde Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Cumhurbaşkanı kararı’nın farkları tespit edilerek yargısal denetimlerinin be-lirlenmesi hukuk devleti bağlamında önem taşımaktadır. Nitekim yargısal denetim; uygulayıcılar, anılan işlemden etkilenecek kişiler ve hukuki belirlilik adına elzemdir. Zira Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yürütmenin düzenleyici işlemleri niteliğindeyken Cumhurbaşkanı kararları tali ve bireysel nitelikteki işlemlerdendir. Dolayısıyla bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı kararnameleri’nin yargısal denetimlerinin Anayasa Mahkemesi’nde Cumhurbaşkanı kararları’nın ise idari yargı yeri olarak ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay’da yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca mahkemelerin yargısal denetim yaparken yapılan idari işlemin adı ile bağlı olmadığı bu sebeple işlemin hukuki niteliğini mahkemenin kendisinin yapacağı makalede saptanan bir diğer önemli konudur. Bu çerçevede, düzenleyici işlemler ile bireysel nitelikteki işlemlerin hukuki nitelik farklılıkları, hukuk âlemindeki sonuçları ve yargısal denetim yollarındaki farklılık çalışmanın ortaya koymaya çalıştığı temel tezlerdir.