Turkish Modernization, Positivism and Sociology

Abstract

This article will mainly focus on the main features of the modernization process of the Ottoman-Turkish society and what role is played by sociology which is shaped by positivism and positivist influence. Positivist thought, which has been a concept of society and politics, a world-view and a model mentality during the modernization process of the Ottoman-Turkish society, has determined the background of the social and political projects developed by almost all actors of this process from the start. During the Republican era of Turkey, positivist sociology has formed an important source for modernization and served as a basis for a significant part of the founding elements of the official ideology during the establishment of the modern nation-state. In this respect, official sociology in Turkey has always had political contents, served a political function and has mostly been envisaged as a means of production for the ideology of the state. This article, in view of the themes stated above, shall end with an assessment in which Turkish modernization, the relationship between positivism and sociology will be generally discussed

Özet

Bu makalede, esas olarak Osmanlı-Türk toplumunun modernleşme sürecinin temel özelliklerine değinilerek, bu süreçte pozitivizmin ve pozitivist etki altında biçimlenmiş sosyolojinin nasıl bir rol oynadığı üzerinde durulacaktır. Osmanlı-Türk toplumunun modernleşme/modernleştirilmesi sürecinde bir toplum ve siyaset tasavvuru, bir dünya görüşü ve bir zihniyet modeli olarak pozitivist düşünce, başlangıcından beri bu sürecin aktörlerinin neredeyse tamamının geliştirdikleri toplum ve siyaset projelerinin arka planını belirlemiştir. Cumhuriyet Dönemi Türkiye'sinde ise pozitivist sosyoloji, modernleşmenin önemli kaynaklarından birini oluşturmuş ve modern ulus-devletin inşâ sürecinde de resmî ideolojinin kurucu öğelerinin önemli bir bölümüne kaynak teşkil etmiştir. Bu açıdan, baştan itibaren Türkiye'de resmî sosyoloji her zaman siyasal bir içeriğe sahip olmuş ve siyasal bir işlev üstlenmiş ve çoğu zaman da devlet ideolojisinin üretilmesinin araçlarından biri olarak tasavvur edilmiştir. Bu makale yukarıda işaret edilen temalar doğrultusunda, genel olarak Türk modernleşmesi, pozitivizm ve sosyoloji ilişkisinin tartışıldığı bir değerlen-dirmeyle son bulacaktır