Bronz Heykelcikler ile Küçük Asya Apollo Kültleri’nin İlişkileri

Abstract

It has been possible to observe from surviving plastic examples that the gods of the Greek and Asia Minor pantheons acquired local or regional attribute(s), which were added to their recognized cults. The largest problem with this research material is its recovery from illegal excavations, and, in consequence, the absence of a recorded find-spot. Bronze statuettes are significant in terms of their relationship with cult statues, as plastic examples, and the evidence they add to the catalogue of cult, increased through each new discovery, also including representations on coins and in inscriptions. It is believed that the catalogue of cult in Asia Minor will be completed after the comprehensive research of the bronze statuettes preserved in Turkish museums which is expected to enhance our knowledge concerning some relatively well known cults and to enlighten us concerning some presently unknown cults. Apollo, who in mythology has various epithets and related descriptions, appears in a variety of distinct typologies. These would have been related to the intense appropriation of oracular and foresight in Anatolia and the region of the Near East and/or the popularity of the gods associated with significant cult and prediction centers, especially in the regions of Troia, Ionia, Karia, Pisidia and Lycia in Western coastal Asia Minor. Apollo, who gained additional attributes from several local forms of worship, in addition to his widely known epitheons, such as music, medicine, archery, art, poetry and agriculture, may, in consequence, also appear in uncommon iconographies and typologies. In this study rare, and unique, bronze representations of this god are introduced and investigated

Özet

Hellen ve Küçük Asya pantheonlarında kabul gören tanrıların bilinen kültleri yanında bir veya birden çok yerel bazen de bölgesel misyonların yüklendiğini plastik örneklerle izlemek mümkün olmuştur. Araştırma malzemesinin en büyük şanssızlığı kaçak kazı sonucu bulunmuş olmaları ve buluntu yerlerinin bilinmemesidir. Bronz heykelcikler, sikke ve yazıtlar ile çıkarılan ve her buluntu ile zenginleşen kült haritasına plastik buluntu olarak destek vermesi ve kült heykelleri ile örtüşmesi açısından önemlidir. Türkiye müzelerinde korunan bronz figürinlerin bilinen kültlere ışık tutacağı ya da bilinmeyenlerin aydınlanacağı, tamamının araştırılması ile Küçük Asya kült haritasının tamamlanacağına inanılmaktadır. Farklı epithetlerle ve buna bağlı betimlemelerle mitolojideki yerini alan Apollo, incelenen eserler içerisinde birkaç değişik tipoloji ile karşımıza çıkmaktadır. Özellikle Batı Anadolu kıyılarında Troya, İonya, Karya, Pisidya ve Likya bölgelerinde önemli kült ve bilicilik merkezleri bulunan tanrının çok sevilmesi ve benimsenmesi Anadolu kökenli olmasından ve/veya Anadolu ile Yakın Doğu'da falcılık ve önbiliciliğin yaygın kabul görmüş olmasından kaynaklanmış olmalıdır. Bilinen müzik, tıp, okçuluk, sanat-şiir ve tarım gibi genel epithetonları yanında birçok yerel tapınımlara bağlı olarak farklı misyonlar yüklenen Apollo yaygın olmayan tipoloji ve ikonografiler içerisinde de görülebilmektedir. Bu çalışma ile tanrının en belirgin tipleri yanında ender rastlanan ve ünik sayılabilecek bronz betimlemelerini inceleme ve bilime tanıtma şansı doğmuştur