The Assassination of King Alexander I and Its Effects on Turkey-Yugoslavia Relations

Abstract

Alexander I, who had an active role in the foundation of the “Serbian-Croat Slovenian Kingdom” after the end of First World War, who ruled his country after succeeding his father. He was an important soldier who was not afraid of any kind of self-sacrifice for his homeland and the nation and was also a decent statesman. Thinking that peace and security must be preserved across the Balkans and Europe, he became member and sometimes even one of the founders of the important international organizations, such as the Balkan Entente, and the Little Entente. In particular, the efforts he showed during the process of establishment of the Balkan Entente, he gained great appreciation from the President of the Republic of Turkey Mustafa Kemal Pasha and the friendship between these two leaders reached the level of brotherhood as a result of their shared efforts. However, after a short period King Alexander I of Yugoslavia was assassinated on October 9, 1934 in Marseilles. The death of the king came as a shock followed by deep sorrow for the Republic of Turkey and its founder Gazi Mustafa Kemal. It is for this reason that Turkish state officials and the community, who were experiencing the pain of losing a friend, broke much new ground in their country for the sake of the deceased king as a sign of love and respect. In this study, after mentioning the life of King Alexander I, reasons for the Marseilles Assassination and the politic developments are discussed. Following this, reflections of King Alexander I’s assassination on Turkey, attitude of political officers, President Gazi Mustafa Kemal being in the first place, activities of TBMM and the manner adopted by Turkish people, who sympathized with Yugoslavian people, are examined. In this regard, echoes of mutual relations between states on the community are discussed.

Özet

I. Dünya Savaşı sonunda “Sırp-Hırvat Sloven Krallığı”nın kurulmasında etkin rol alıp, babasının ölü-münden sonra tahta çıkarak ülkesini idare eden I. Aleksander, vatanı ve milleti için fedakârlıktan çekin-meyen önemli bir asker, aynı zamanda iyi bir devlet adamı idi. Balkanlar ile Avrupa’da barış ve güven-liğin korunması gerektiğini düşünerek, Balkan Antantı, Küçük İtilaf gibi önemli uluslararası teşkilatlarınüyesi, hatta kurucularından biri olmuştur. Özellikle Balkan Antantı’nın kuruluş sürecinde gösterdiği gay-retler, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın da büyük takdirini kazandığın-dan, iki liderin ortak mesaisi kardeşlik boyutuna ulaşan dostluğun oluşmasını sağlamıştır. Ancak bu dost-luğun oluşmasından çok kısa bir süre sonra Yugoslavya Kralı I. Aleksander, Marsilya’da 9 Ekim 1934tarihinde suikasta uğrayarak hayatını kaybetmiştir. Kralın ölümü, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile onunkurucusu Gazi Mustafa Kemal nezdinde önce büyük bir şaşkınlık ardından da derin bir üzüntü yarat-mıştır. Bu yüzdendir ki, dostunu kaybetmenin acısını yaşayan Türk devlet erkânı ile kamuoyu, duyduğusevgi ve saygının ifadesi olarak ülkesindeki birçok ilki merhum kral adına gerçekleştirmiştir. Çalışmada,Yugoslavya Kralı I. Aleksander’ın hayatından kısaca bahsedildikten sonra Marsilya Suikastı’nın sebeplerive siyasi gelişmeler üzerinde durulacaktır. Akabinde Marsilya Suikastı ile hayatını kaybeden Kral I.Aleksander’ın ölüm haberinin Türkiye’de uyandırdığı akisler, olay karşısında başta Cumhurbaşkanı GaziMustafa Kemal olmak üzere siyasi erkânın tutumu, TBMM’nin faaliyetleri ve Yugoslav halkının üzün-tüsünü paylaşan Türk milletinin sergilediği tavır incelenmeye çalışılacaktır. Devletlerarasındaki ikili iliş-kilerin toplumdaki yankıları ve toplum psikolojisine etkileri bu bağlamda ele alınacaktır.