A Poetic Futuvvetnama Written By Dâî? In 15 th Century

Abstract

Futuvvetnamas are sufistic texts which explain the moral characteristics in accordance with religious acceptance in Turkish Literature since the 13 th century. Futuvvetnamas are not only written to provide information on beliefs, culture, way of living and customs of the era in which they are written but also they are rich sources of literary language, vocabulary, Turkish language in terms of sounds, spelling and form. The first examples of Futuvvetnamas that we see in the Turkish literature are written in Arabic and Farsi. From the 13 th century onwards, we encounter poetic and prose forms written in Turkish language in Turkish geography. The Futuvvetnama which is catalogued in the Library of Marmara University’s Rare Collections of Work of Arts is accepted as voluminous and written in prose and it is numbered as 12881/Y004. This work of art was written in the year of 880 according to the Hijri calendar. There is no information about the editor or copyist in the work. In this work of art, the word Dai is quite remarkable in the verse that runs as “ṭ arsūs ehli bu işe ėtmiş heves / baǾżısı dāǾiye ėtdiler nefes”. There are deficiencies in the beginning and in the ending of the manuscript. The manuscript which is written in the form of naskh and with the pattern of vowel points as “fâilâtün/ fâilâtün/ fâilün”, is generally composed of 15 couplets. Examples of hadiths, verses from the Koran, Persian poems and Mesnevis are given in several times in this work of art.

Özet

Fütüvvetnameler, Türk edebiyatında 13. yüzyıldan itibaren ahlaki niteliklerin dinî kabuller doğrultu-sunda anlatıldığı, tasavvufi muhtevalı adap, erkân metinleridir. Fütüvvetnameler, sadece yazıldıkları dö-nemin inançları, kültürleri, örf, adet ve yaşayış biçimleri hakkında bilgiler sunmaz aynı zamanda döneminedebî dili, söz varlığı, Türk dilinin ses, şekil ve imla bilgisi açısından da bize kaynaklık eder. Türk edebi-yatında ilk örneklerini Arapça ve Farsça olarak gördüğümüz fütüvvetnamelerin 13. yüzyıldan itibarenTürklük coğrafyasında Türkçe manzum ve mensur biçimlerine rastlıyoruz. Türk edebiyatında manzumolarak yazılan ve hacimli olarak kabul edilebilecek önemli fütüvvetnamelerden birisi de MarmaraÜniversitesi Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonu 12881/Y004 numarada kayıtlı olan fütüvvet-nâmedir. Eser, sebeb-i telifte yer alan bilgiye göre Hicrî 880/1475 yılında yazılmıştır. Eserde müellif yada müstensih hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Eserde “ṭ arsūs ehli bu işe ėtmiş heves /baǾżısı dāǾiye ėtdiler nefes” şeklinde geçen beyitteki Dai kelimesi oldukça dikkat çekicidir. Nüshanın başve son kısımlarında eksiklikler vardır. Aruzun “fâilâtün/ fâilâtün/ fâilün” kalıbıyla harekeli olarak nesihtüründe yazılan nüsha, genel olarak 15 beyitten oluşmaktadır. Eserin muhtelif yerlerinde ayetler, hadisler,Farsça şiirler ve Mesnevi’den örnekler verilmiştir. Dil hususiyetleri ve söz varlığına baktığımızda da, bueserin 15.yüzyılın sonları 16. yüzyılın başlarında yazıldığı anlaşılmaktadır.