The Word Orders of the Single-Sentence Kazakh Proverbs and Frequency Distributions of These Word Orders

Bir Cümleden Oluşan Kazakça Atasözlerindeki Öge Dizimleri ve Bu Öge Dizimlerinin Sıklık Dağılımları

Abstract

Without base on any statistical work, it is assumed that the canonical word order of the Turkic language is SOV. It is foreseen that the sentence can be established in the word order of SVO, OVS, OVS, VOS and VOS in Turkic language. This study was done to determine statistically whether predictions and assumptions to coincided with the word orders of proverbs which are synchronic and diachronic common sentences of Kazakh speaking. For this, the element analysis of 2726 Kazakh proverbs with a single sentence was made. The analyzed proverbs are classified according to the location in sentence and the type of the predicate, to whether or not the subject exists as an independent morpheme. The paradygma frequencies of the classified syntagma were determined and evaluated statistically. As a result of the evaluation, it has been determined that the tendency of word order is in the OSV order in the Kazakh proverbs composed of the subject, the object, and the predicate. It has been determined that there isn’t word order in which the predicate is the first element. In addition, since the inclusion of the subject and object complements in the Turkic languages was in the saving of the sentence builder, it was seen that the predicted and default word orders are insufficient in the determination tendencies of word order and word order of the sentences in which these elements were lacking.

Özet

Herhangi bir istatistiki çalışmaya dayanmadan, Türk dilinin ölçünlü öge diziminin Ö/N/Y olduğuvarsayılır. Ayrıca, çalkalayan bir dil olmasından dolayı, Türk dilinde Ö/Y/N, N/Ö/Y, N/Y/Ö, Y/Ö/N veY/N/Ö öge dizimiyle de cümleler kurulabileceği öngörülür. Bu çalışmada, bu öngörü ve varsayımlarınKazakça konuşurlarının öge dizimi bakımından eş zamanlı ve art zamanlı ortak cümleleri olan ata-sözlerinin öge dizimleriyle ne ölçüde örtüştüğü istatistiki olarak belirlenmeye çalışıldı. Bunun içinKazakçaya ait tek cümleden oluşan 2726 atasözünün öge çözümlemesi yapıldı. Çözümlenen atasözleriyüklemin türü ve çalkalanması, öznenin bağımsız biçimbirim olarak var olup olmaması dikkate alınaraköge dizimlerine göre sınıflandırıldı. Sınıflandırılan öge dizimlerinin dizi sıklıkları belirlendi ve sıklıkdağılımları istatistiksel olarak değerlendirildi. Değerlendirilme sonucunda özne, tümleç ve yüklemögelerinden oluşan Kazakça atasözlerinde öge dizimi eğiliminin N/Ö/Y diziminden yana olduğu istatistikiolarak belirlendi, yüklemle başlayan öge diziminin bulunmadığı tespit edildi. Ayrıca, Türk dilinde özneve nesne tümlecinin cümlede yer alması cümle kurucunun tasarrufunda olduğu için, bu ögelerin ek-siltildiği cümlelerin öge dizimi ve eğilimlerinin tespitinde, öngörülen ve varsayılan öge dizimlerininyetersiz kaldığı görüldü.