Türkiye’deki Senaristlerin Bakış Açısıyla Değişen Dizi Sektörü Üzerine Bir Araştırma

A Research on the Changing Tv Series Industry from the Perspectives of the Screenwriters in Turkey

Özet

Televizyon insanların farklı amaçlar doğrultusunda kendisine bağlı oldukları başat iletişim araçlarından biridir. Başka insanlar, coğrafyalar ya da toplumlar hakkında bilgi edinmeden içerdiği dizi, yarışma programı, belgesel ve daha birçok türler vasıtasıyla eğlence ihtiyacını da gideren televizyon, günümüzde gelişen iletişim teknolojileri ile başka bir boyuta ulaşmıştır. Özellikle internet teknolojisinin yükselmesi ve yayıncılık dâhil tüm alanlarda yaşanan dijital gelişmeler televizyon ve izleme pratiklerini de dönüştürmüştür. Televizyonun temel program türlerinden biri olan ve oldukça geniş bir izleyici kitlesine sahip olan diziler, dijitalleşme ile birlikte televizyonun yanı sıra dijital platformların da gözdesi olmaya devam etmiştir. Bununla birlikte dizilerin başarı kriterini artıran temel faktörlerden biri olan senaryoların, bu değişimden nasıl etkilendiği merak konusudur. Değişen dizi sektörünü, özellikle senaristler açısından değerlendirmeyi amaçlayan bu çalışma, yayıncılıkta yaşanan dönüşümü ve bu dönüşümün gerek üretici gerekse izleyicilere etkisini ortaya çıkarması açısından önem arz etmektedir. Bu doğrultuda hem televizyona hem de dijital yayın platformlarına dizi yazmış olan senaristlerle derinlemesine görüşme yapılmış, veriler betimsel içerik analizi ile kategorilendirilerek değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler; yükselen dijital içerik izleme alışkanlığına karşın televizyonun hala gücünü korumaya devam ettiğini, dijital platformlarda dizi sürelerinin kısalmasının, senaryo yazma aşamasında birtakım zorluklar yaşattığı ancak aynı zamanda daha özgün hikâyeler yaratma fırsatı sunduğunu saptamıştır. Çalışma bulguları dijital dönüşümle birlikte değişen izleme pratikleri nedeniyle, senaristlerin dijitale yazdıkları metinlerde, özgür, aktif ve katılımcı izleyici tercih ve taleplerine göre, pek çok yeni dinamiği gözönünde bulundurarak üretim yapmaları gerektiğini ortaya koymuştur.

Abstract

Setting aside the function of acquisition of information about other people, places and societies television has reached another level thanks to developing communication technologies through satisfying the needs for entertainment through series, game shows, documentaries and many other genres. Specifically the development of internet technology and ubiquitous digital developments, including in broadcasting have profoundly altered broadcasting and audience practices. Television series, which is one of the main program types of television and has a wide audience, has continued to be the favorite of digital platforms along with digitalization. Therefore, it is an object of interest how the scripts or scenarios, which are one of the main factors that increase the success criteria of the television series, are affected by this change. This study, which aims to evaluate the changing television series industry, in terms of screenwriters, is significant in terms of revealing the transformation in broadcasting the effect of this transformation on producers and viewers. In- depth interviews were conducted with the screenwriters from both television and digital streaming platforms, and the data were evaluated by categorizing with descriptive analysis. The data obtained reveals that traditional television still maintains its power despite the increasing habit of watching digital content, and that the shortening the running time of series has caused some difficulties in writing scripts, but offered an opportunity to create more original stories. The findings of the study revealed that, due to the changing viewing practices, screenwriters should produce internet serials by taking into account the free, active and participatory audience.