Auxiliary Vowels in1556 Dated Muhammediye in Term ofLabial Harmon

Abstract

In this study, the issue of labial harmony in terms of auxiliary vowels in 1556 dated copy of Yazıcıoglu Mehmet's Muhammediye, which is one of the works of the transition period from Old OghuzTurkish to Ottoman Turkish, has been addressed.The work presents important language data in terms of revealing the historical course of Oghuz Turkish.The 16thcentury is a transition period between the Old OghuzTurkish period when there was no labial harmony and the post 18thcentury when this process was completed.The copy of the Muhammadiye we have dealt with presents important phonological language data as it was in this transition phase.In the text, we encountered numerous examples regarding the transition to labial harmony has begun primarily with the auxiliary vowel close to the base of the word.In our text, it is seen that some auxiliary vowels take turns and some auxiliary vowels do not. It was determined that auxiliary vowels were brought to different words bases ina different way in term of flatness and roundness, as well as to the same word base in a different way. The data about the auxiliary vowels we have presented in the study are the witnesses that the dialects of the dominant Oghuz tribes, which are rarely seen in terms of labial harmony in Old OghuzTurkish texts, started to enter the texts in the 16th century.

Özet

Bu çalışmada Eski OğuzTürkçesinden Osmanlı Türkçesine geçiş dönemi eserlerinden olan Yazıcıoğlu Mehmet’in Muhammediye’sinin 1556 tarihli nüshasında yardımcı ünlüler açısından dudak uyumu konusu ele alınmıştır. Eser, Oğuz Türkçesinin tarihî seyrini ortaya koyma çalışmaları açısından önemli dil verileri sunmaktadır. XVI.yüzyıl, dudak uyumunun bulunmadığı Eski OğuzTürkçesi dönemiyle bu sürecin tamamlandığı XVIII. yüzyıl sonrası arasında bir geçiş devresi niteliği taşımaktadır. Muhammediye’nin ele aldığımız nüshası, bu geçiş devresinde yer alması sebebiyle önemli fonolojik örnekler barındırmaktadır. Metinde dudak uyumuna geçişin öncelikle sözcük tabanına yakın olan yardımcı ünlüyle başladığına dair çok sayıda örneğe rastlanmıştır.Metnimizde bazı yardımcı ünlülerin nöbetleştiği, bazı yardımcı ünlülerin ise nöbetleşmediği görülmektedir. Yardımcı ünlülerin farklı sözcük tabanlarına düzlük-yuvarlaklık açısından farklı biçimde getirilmesinin yanı sıra aynı sözcük tabanına farklı biçimde getirildiği de tespit edilmiştir. Yardımcı ünlülerle ilgili bu çalışmada sunduğumuz veriler, Eski OğuzTürkçesi metinlerinde dudak uyumu açısından nadiren görülen egemen Oğuz boylarının ağız özelliklerinin XVI.yüzyıldan itibarenmetinlere girmeye başladığının tanıklarıdır.