Matematik Okuryazarlığıyla İlgili Aracı Değişkenlerin Tekli ve Çoklu Aracılık Modelleri ile İncelenme

Investigation of Mediator Variables Related toMathematical Literacy Using Single and Multiple Mediation Models

Özet

Bu araştırmanın amacı, matematik okuryazarlığıyla ilgili aracı değişkenleri tekli ve çoklu aracılık modellerinde, aracılık etkisi belirleme yöntemlerinden BK yöntemi, Sobel testi, Bootstrap yöntemini kullanarak belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda PISA 2012 Türkiye verileri kullanılmış ve sınıf iklimi, matematik okuryazarlığı, matematik kaygısı, matematik benlik kavramı değişkenleri ele alınmıştır. Matematik okuryazarlığıyla ilişkili aracı değişkenlerin belirlenmesi amaçlandığından araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma, PISA 2012 Türkiye örnekleminde yer alan 4848 öğrenci üzerinden yürütülmüştür. Ülkelere ait örneklemler, iki aşamalı tabakalı örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Tekli ve çoklu aracılık modellerinde yapılan analizler sonucunda, matematik kaygısı ve matematik benlik kavramı değişkenlerinin sınıf iklimi ile matematik okuryazarlığı arasındaki ilişkiye aracılık ettikleri belirlenmiştir. Tekli aracılık modelinde matematik kaygısı aracı değişkeninin etki büyüklüğü 0.23, matematik benlik kavramı aracı değişkeninin etki büyüklüğü 0.12 olarak belirlenmiştir. Çoklu aracılık modelinde ise matematik kaygısı değişkenin özgül dolaylı etkisi 0.18, matematik benlik kavramı değişkenin özgül dolaylı etkisi 0.05, toplam dolaylı etki ise 0.23 olarak belirlenmiştir. Algılanan olumlu sınıf ortamı ve öğretmenlerin sınıf disiplinini sağlaması öğrencilerin matematik dersindeki kaygılarını azaltmakta ve matematik benlik kavramını arttırmakta,bu durum da öğrencilerin matematik okuryazarlıklarını olumlu etkilemektedir. Ayrıca matematik kaygısı değişkeninin etki büyüklüğünün matematik benlik kavramının etki büyüklüğünden daha yüksek olduğu, dolayısıyla kaygı değişkeninin başarıdaki artışta daha önemli rol oynadığı bulunmuştur.

Abstract

This study aimed to determine mediator variables related to mathematical literacy using single and multiple mediation models employing the Barron and Kerry (BK), Sobel and bootstrapping mediation tests. The data were obtained from 4848 student constituting the Turkish participants of PISA 2012, with the classroom climate, mathematical literacy, mathematics anxiety, and mathematical self-concept included as variables. The samples of the countries were determined according to the two-stage stratified sampling method. Since the aim of this study was to determine the mediator variables related to mathematical literacy, it was based on a relational survey model. The results of the single and multiple mediation model analyses revealed that the variables of mathematics anxiety and mathematical self-concept mediated the relationship between classroom climate and mathematical literacy. In the single mediation model, the effect size value of the math anxiety mediator was determined as 0.23 and the effect size value of the math self-concept mediator was determined as 0.12. In the multiple mediation model, the math anxiety variable's specific indirect effect was determined as 0.18, the math self-concept variable's specific indirect effect was determined as 0.05, and the total indirect effect was determined as 0.23. The perceived positive classroom environment and the teacher’s maintenance of classroom discipline were found to reduce the students’ anxiety in the mathematics course and increase their mathematical self-concept, which in turn positively affected their mathematical literacy. In addition, it was found that the effect size of the mathematics anxiety variable was higher than that of mathematical self-concept, indicating that the anxiety variable played more important role in increased student achievement.