On the Similarity of Olta (fishhook) in Turkish and vĭlta in Chuvash

Abstract

In most Turkic languages, the word karmak is used for fishhook . In addition, for the same meaning, küögü is used in Yakut Turkish, while hötpe in Tofa Turkish, tilov in Azerbaidjan Turkish and çeŋŋek in Turkoman Turkish, Olta is a word in Turkish spoken in Turkey and vĭlta in Chuvash used to name that special tool. It is easy to see their similarity at first glance. Due to this similarity, some scholars consider these two words are cognates. On the other hand, some suggest that Chuvash loaned the word from Turkish as olta in Turkish has a Greek-Latin origin. In fact, this similarity has emerged by chance. While Olta in Turkish is a Greek-Latin word, vilta in Chuvash is a word that is derived from a Chuvash verb, vĭlt- (to deceive, to put it over on) and a deverbal suffix {A}, an instrumental derivational suffix which is a form of {-GAK} in most Turkic Languages.

Özet

Modern Türk Dil bütünlüğünün önemli bir kısmında, TT olta kelimesi karşılığında karmak biçimi kullanılmaktadır. Yaygın olan karmak şeklinin dışında, Yakut Türkçesinde küögü, Tofa Türkçesinde hötpe, Azerbaycan Türkçesinde tilov ve Türkmen Türkçesinde çeŋŋek şekilleri kullanılmaktayken Türkiye Türkçesinde olta, Çuvaşçada iseвăлтa /vĭlta/şekli bulunmaktadır. Daha ilk bakışta bu iki kelimenin birbirine benzerliği dikkat çekicidir. Bu benzerlik nedeniyle araştırmacıların bir kısmı bu iki kelimeyi birbiriyle kökteş sayarken, diğer bir kısmı ise olta biçiminin Yunan-Latin kaynaklı bir alıntı olduğunu, dolayısıyla Çuvaşçadaki bu kelimenin Türkiye Türkçesinden geçtiğini düşünmüşlerdir. Oysa bizce bu benzerlik tamamen rastlantısaldır. Türkiye Türkçesi olta kelimesi Yunan-Latin kaynaklı alıntı bir kelime iken, Çuvaşça vĭlta şekli bu sahada var olan vĭlt- aldatmak, kandırmak fiilinden araç ismi yapan GT {-GAK} ekinin Çuvaşçada sahip olduğu biçimlerden birisi olan {-A} ekiyle kurulmuştur: vĭlta< vĭlt-a Anahtar Kelimeler: olta, vĭlta, Türkiye Türkçesi, Çuvaşça, etimoloji, tarihsel dilbilimi, kelime benzerlikleri, rastlantısal benzerlik.