Dergiler / Tasavvur - Tekirdağ İlahiyat Dergisi (Online) / 2022 / Cilt: 8 - Sayı: 1

فنُّ الإتباعِ ودقَّةُ الـمعنَى في اللُّغةِ العربيَّةِ

Arapçada İkileme ve Anlam İncelikleri

Sayfa
1–30
DOI
—

Özet

كما هو الحال في جميع اللغات، هناك تراكيب مختلفة في النحو العربية. بعض هذه الهياكل صوتي وبعضها بناء. في هذه المقالة تمت مناقشة موضوع الإتباع وهو في صيغة التركيب النحو العربية. في الدراسة، تم فحص ظاهرة الإتباع، والتي تتمثل في إحضار كلمة ثانية لتعزيز الكلمة الأولى من حيث المقياس والقافية، ومن حيث استخدامها في اللغة العربية. نحو قولهم: هذا حَسَنٌ بَسَنٌ، فالكلمة الثّانية فيها تفيد التّقوية والتّزيين للكلمة الأولى وهذا فائدة الإتباع. وقد فحصنا على ظاهرة الإتباع في اللّغة التّركية ورأينا أنّـها أقسام تندرج تـحت مسمى الــ "ikileme" عندهم. لم نذكر الموضوع من حيث اللغة التركية. تناولنا في المقالة استخدامات الكلاسيكية لأمثلة الإتباع. في الواقع، معظمهم خارج التداول في العصر الحديث. ومع ذلك، من الممكن مواجهة هذا النوع من الاستخدام في النصوص الأدبية. في اللغة العربية، تم التعامل مع هذا الموضوع بعناوين مختلفة مثل الإتباع، والمحاذاة، والمزاوجة، والإزدواج. في هذه الدراسة تم فحص الموضوع باسم الإتباع. في واقع الأمر، من الممكن القول أن هناك بعض الاختلافات بينها وبين الأسماء الأخرى. لهذا السبب انتهت دراستنا بفحص الفروق الدلالية بين مشتقات الإتباع وتحديد النتائج.

Abstract

Tüm dillerde olduğu gibi Arapçada da söz diziminde çeşitli yapılar bulunmaktadır. Bu yapıların bir kısmı fonetik, bir kısmı ise sentaks kaynaklıdır. Bu çalışmada, Arapçada sentaks yapı formu içinde bulunan iṭba‘ konusu ele alınmıştır. Öncelikle vezin ve kafiye açısından birinci kelimeyi pekiştirmek için ikinci bir kelimeyi getirmekten ibaret olan iṭba‘ olgusu Arapçadaki kullanımı açısından incelenmiştir. Arapçada “Hasenun besenun” sözü iṭba‘a misal verilebilir. Bu örnekte ikinci kelime olan besenun kelimesinin, hasenun kelimesini vurgulamak için getirildiği ve ayrıca cümleye fonetik bir biçim kattığı söylenebilir. Bu bağlamda iṭba‘ kullanımının cümledeki faydasının tezyin ve takviye etmek olduğunu söylemek mümkündür. Türkçede çeşitli kısımlarıyla “ikileme” başlığı altında ele alınan bu konuya çalışmada Türkçe açısından değinilmemiştir. Daha çok iṭba‘ örneklerinin klasik dönem kullanımları ele alınmıştır. Nitekim modern dönemde bunların büyük bir kısmı tedavül dışıdır. Ancak edebi metinlerde bu kullanım türüyle karşılaşmak mümkündür. Arapçada bu konu iṭba‘, muhâzat, müzavece, izdivāc gibi farklı başlıklarla ele alınmıştır. Bu çalışmada konu, iṭba‘ ismiyle irdelenmiştir. Nitekim diğer isimlerle arasında bazı farklar bulunmaktadır. Bu nedenle çalışmamız iṭba‘’ın türevleri ile aralarındaki anlam esaslı farkların incelenmesi ve ortaya çıkan sonuçların tespitiyle nihayet bulmuştur.